ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 94


                                               

Коргылы кисәкчекләр тизләткече

Коргылы кисәкчекләр тизләткече - югары энергияле коргылы кисәкчекләр чыгару өчен җайланмалар төре. Заманча тизләткечләр бик кыйбат, зур комплекслар булганга күрә еш кына бер дәүләт аларны төзи алмый. Мисал өчен Зур адрон коллайдеры 27 км озынлыгы ...

                                               

(3660) Лазарев

Chapman, C. R., Morrison, D., & Zellner, B. Surface properties of asteroids: A synthesis of polarimetry, radiometry, and spectrophotometry// Icarus: journal. - Elsevier, 1975. - Vol. 25. - P. 104 - 130. Lutz D. Schmadel. Dictionary of Minor Plane ...

                                               

Резин

Рези́н - каучыктан вулканизация юлы белән эшләнгән сузылмалы материал. Табигый һәм ясалма резинны аералар. Табигый каучык ул - изопрен каучык. Каучукны Көньяк Американың тропик урманнарында үсә торган гевея агачыннан алганнар. Аның кайрысын бераз ...

                                               

Ярымтаркалу периоды

Ярымтаркалу периоды T ½ - квант механикасы системасының ярты өлешенең таркалу вакыты. Бәйсез кисәкчекләрнең системасында ярымтаркалу периодында таркалмаган кисәкчекләрнең саны 2 тапкырга кими. Бу төшенчә тик экпоненциаль рәвештә таркала торган си ...

                                               

(2341) Аолута

Lutz D. Schmadel. Dictionary of Minor Planet Names. - Fifth Revised and Enlarged Edition. - B., Heidelberg, N. Y.: Springer, 2003. - 992 p. - ISBN 3-540-00238-3. Chapman, C. R., Morrison, D., & Zellner, B. Surface properties of asteroids: A synth ...

                                               

(2343) Сайдинг-Спринг

1979 елның 25 июнендә Элеанор Хелин, Шелте Бас тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан "1979 MD4" саналган.

                                               

(5154) Леонов

Lutz D. Schmadel. Dictionary of Minor Planet Names. - Springer Science & Business Media, 2012-06-10. - 1458 с. - ISBN 9783642297182 Chapman, C. R., Morrison, D., & Zellner, B. Surface properties of asteroids: A synthesis of polarimetry, radiometr ...

                                               

(5153) Герасч

Lutz D. Schmadel. Dictionary of Minor Planet Names. - Springer Science & Business Media, 2012-06-10. - 1458 с. - ISBN 9783642297182 Lutz D. Schmadel. Dictionary of Minor Planet Names. - Fifth Revised and Enlarged Edition. - B., Heidelberg, N. Y.: ...

                                               

(5155) Денисюк

Lutz D. Schmadel. Dictionary of Minor Planet Names. - Springer Science & Business Media, 2012-06-10. - 1458 с. - ISBN 9783642297182 Kerrod, Robin. Asteroids, Comets, and Meteors неопр. - Lerner Publications Co., 2000. - ISBN 0585317631. Lutz D. S ...

                                               

Попова (кратер)

Davies M.E., Dwornik S.E., Gault D.E., Strom R.G. 1978, Atlas of Mercury, NASA Scientific and Technical Information Office. А.Квасников. Меркурий харитасындагы исемнәр. Planetary Names: Crater, craters: Popova on Mercury Batson R.M., Russell J.F. ...

                                               

Мина катеры

Мина катеры – дошман корабларына миналар белән һөҗүм ясау һәм аларны юк итү өчен хезмәт итүче, бу көче белән эшләүче хәрби катер, хәзерге торпедалы катерларның элгәресе.

                                               

Приют вулысы

Приют вулысы - Уфа губернасының Бәләбәй өязенә һәм соңрак БАССР-ның Бәләбәй кантунына кергән административ-территориаль берәмлек.

                                               

Ватан каһарманнары көне

2007 елның 26 гыйнваренда Ватан Каһарманнары көне Россия Федерациясенең Федераль Мәҗлесенең Дәүләт думасы тарафыннан тәкъдим ителде. 2007 елның 28 февралендә РФ Президенты фәрманы белән көченә керде. 2007 елның 21 февраленда депутатлар тәкъдиме Р ...

                                               

(5546) Салават

Lutz D. Schmadel. Dictionary of Minor Planet Names. - Springer Science & Business Media, 2012-06-10. - 1458 с. - ISBN 9783642297182 Lutz D. Schmadel. Dictionary of Minor Planet Names. - Fifth Revised and Enlarged Edition. - B., Heidelberg, N. Y.: ...

                                               

(10004) Игорьмакаров

Kerrod, Robin. Asteroids, Comets, and Meteors неопр. - Lerner Publications Co., 2000. - ISBN 0585317631. Lutz D. Schmadel. Dictionary of Minor Planet Names. - Fifth Revised and Enlarged Edition. - B., Heidelberg, N. Y.: Springer, 2003. - 992 p. - ...

                                               

Эшче (гәҗит)

Эшче - үзәк татар эшчеләр гәҗите. 1918 елның 27 сентябреннән 1932 елга кадәр Мәскәү шәһәрендә татар телендә нәшер ителә. Мөхәррирләр – Борһан Мансуров, Вәли Шәфигуллин, Сәләх Атнагулов, Исхак Рәхмәтуллин. 1932 елда "Игенчеләр" гәҗите белән берләш ...

                                               

Игенчеләр (гәҗит)

Игенчеләр - авыл хуҗалыгы гәҗите. ВКП ҮК каршындагы Үзәк татар-башкорт бюросы органы. 1924 елның 2 февраленнән 1931 елның 30 декабренә кадәр Мәскәү шәһәрендә атнага бер тапкыр татар телендә нәшер ителә, барлыгы 369 саны чыга. Җаваплы мөхәррир – Б ...

                                               

Кызыл Шәрекъ (журнал)

Кызыл Шәрекъ - иҗтимагый-сәяси, әдәби-нәфис һәм фәнни-популяр журнал. Көнчыгыш халыклары коммунистик оешмаларының Үзәк бюросы һәм РСФСР милләтләр эшләре халык комиссариаты органы. 1918-1923 елларда Мәскәү һәм Казан шәһәрләрендә татар телендә нәше ...

                                               

Хөррият (газета, 1917)

Бу Сәмәрканд газетасы турында мәкалә, Казан газетасы турында моннан укыгыз "Хөррият" حریت - иҗтимагый-сәяси гәҗит. Сәмәрканд шәһәрендә 1917 елның 16 апреленнән 1918 елның 30 апреленә кадәр "Сәмәрканд җәдидләр оешмасы" тарафыннан татар һәм үзбәк т ...

                                               

Бәйлекләр

Бәйлек - бәйләгеч сүз төркемнәренең берсе. Ул җөмләдә иярүче кисәкне ияртүче кисәккә һәм иярченле кушма җөмлә өлешләрен бер-берсенә бәйли. Бәйлеккә белән, аша, кебек, шикелле, төсле, кадәр, чаклы, хәтле, сыман, аша, аркылы, саен, турында, буенча, ...

                                               

Рәвеш (сүз төркеме)

Рәвеш белән бутамагыз. Җөмләдә эш яки хәлнең билгесен белдереп, ничек? кая? кайда? кайдан? кайчан? күпме? никадәр? кебек сорауларның берсенә җавап булган сүз төркеме рәвеш дип атала. Рәвеш җөмләдә күбрәк фигыльне озак яшәү, сирәгрәк сыйфатны көме ...

                                               

Аваз ияртемнәре

Кеше һәм башка җан ияләре чыгарган авазларга, шулай ук төрле предметлар һәм табигать күренешләренең тавышларына охшатып ясалган сүзләр аваз ияртемнәре дип аталалар. Мәсәлән: лач-лоч, мыгыр-мыгыр, мияу-мияу, келт-келт. Аваз ияртемнәренә кешенең фи ...

                                               

Ымлыклар

Кешенең эчке кичерешләрен, хис-тойгыларын, теләк-ихтыярын кыска рәвештә белдерә торган сүзләр ымлыклар дип атала. Ымлыклар төрләнми. Кайбер ымлыклардан яңа сүзләр ясала: 1) уф - уфылдау, ах - ахылдау, мм - ммлау, ах-вах итү. 2) Безнең батыр егете ...

                                               

Сан (сүз төркеме)

Предметның санын, исәбен белдереп, ничә? күпме? никадәр? ничәнче? ничәләп? ничәү? ничәшәр? сорауларының берсенә җавап булган сүз төркеме сан дип атала. Җөмләдә сан күбрәк исемне ачыклап килә һәм аергыч була: Сан белән ачыкланган сүз саналмыш исем ...

                                               

Кисәкчә (сүз төркеме)

Аерым сүзләрнең яки җөмләләрнең мәгънәләренә өстәмә төсмер бирә торган сүз төркеме кисәкчә дип атала. Кисәкчәләрнең күпчелеге, кушымчалар шикелле үк, алдагы сүзләр гармониясенә буйсына, ягъни, нинди сүз янында килүенә карап, калын һәм нечкә вариа ...

                                               

Хәбәрлек сүзләр

Җөмләдә мөмкин, ярый, кирәк, тиеш, бар, юк сүзләре күбесенчә хәбәр булалар. Алар я раслау, я кире кагу мәгънәсен белдерәләр. Сүз төркеме буларак, мондый сүзләрне хәбәрлек сүзләр дип атыйлар. Телдә тагын бер сүз төркеме составына да кертелмәгән, б ...

                                               

Алмашлык

Зат атамыйча гына зат яки предметларга, аларның билгесе яки санына һәм хәлләренә күрсәтә торган сүз төркеме алмашлык дип атала. Алмашлыклар сөйләмне кабатлаулардан коткаралар, аны җыйнак һәм матур яңгырашлы итәләр. Мәгънәләре буенча алмашлыклар җ ...

                                               

Сыйфат (сүз төркеме)

Предметның билгесен белдереп, нинди? кайсы? кайдагы? кебек сорауларга җавап булган сүз төркеме сыйфат дип атала. Сыйфат исемне ачыклап килә. Сыйфат ачыклап килгән исем сыйфатланмыш була. Сыйфатлар җөмләдә күбрәк аергыч һәм хәбәр булып килә.

                                               

Яз (журнал)

Яз - сәяси, әдәби, юмористик һәм сатирик журнал. 1907 елның мартында Ырынбур шәһәрендә татар телендә нәшер ителә, барлыгы 2 саны чыга. Нәшир һәм мөхәррир – Йосыф Мозаффаров.

                                               

Тигезсезләр

Тигезсезләр - Фатыйх Әмирханның 1914 елда иҗат ителгән өч пәрдәлек драмасы. Беренче мәртәбә 1915 елда куелган, рольләрне Вәлиулла Мортазин-Иманский, Нури Сакаев, Гөлсем Болгарская, Нәгыймә Таҗдарова һ.б. башкарганнар.

                                               

Башкортстан урамы (Учалы)

Башкортстан урамы - Учалы шәһәре үзәгендәге урам, Максим Горький урамнан Муса Мортазин урамына кадәр сузылган. Сибай, Карл Маркс урамнарын кисеп үтә. Урамның озынлыгы - 1100 метр. Җәмәгать транспорты хәрәкәте юк. 13-нче балалар бакчасы һәм 5-се с ...

                                               

"Буржуаз милләтчеләрнең Совет хакимиятенә каршы оешмасы" эше

"Буржуаз милләтчеләрнең Совет хакимиятенә каршы оешмасы" эше - 1937-1940 елларда НКВД тарафыннан оештырылган гаепләү эше. Бер төркем кеше Совет хакимиятенә каршы көрәшүче буржуаз милләтчеләр оешмасы төзүдә гаепләнә. 50 кеше, шул исәптә Галимҗан Ш ...

                                               

(6538) Муравьёв

Chapman, C. R., Morrison, D., & Zellner, B. Surface properties of asteroids: A synthesis of polarimetry, radiometry, and spectrophotometry// Icarus: journal. - Elsevier, 1975. - Vol. 25. - P. 104 - 130. Lutz D. Schmadel. Dictionary of Minor Plane ...

                                               

(6537) Адамович

Kerrod, Robin. Asteroids, Comets, and Meteors неопр. - Lerner Publications Co., 2000. - ISBN 0585317631. Lutz D. Schmadel. Dictionary of Minor Planet Names. - Springer Science & Business Media, 2012-06-10. - 1458 с. - ISBN 9783642297182 Lutz D. S ...

                                               

(6539) Ногавица

Kerrod, Robin. Asteroids, Comets, and Meteors неопр. - Lerner Publications Co., 2000. - ISBN 0585317631. Chapman, C. R., Morrison, D., & Zellner, B. Surface properties of asteroids: A synthesis of polarimetry, radiometry, and spectrophotometry// ...

                                               

Skiflar

Skiflar - bezneñ erağa qädär Qara diñgez tönyaq buyında yäşägän küçmä qäbilälärneñ ğomumi iseme. Töp versiä buyınça skiflar tönyaq-İran tel törkemenä qarıylar. Skiflar belän sarmatlar, massagetlar häm saqlar qärdäş xalıqlar bulıp sanala.

                                               

Мухина (кратер)

Мухина - Венера планетасының 29°30′ к. к. 0°30′ кб. о. координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 24.5 километр озынлыкта булган кратеры.

                                               

Суверенитет (гәҗит)

Суверенитет - айлык иҗтимагый-сәяси гәҗит. "Суверенитет" хәрәкәте органы. 1991-1995 елларда Казан шәһәрендә рус телендә нәшер ителә. Мөхәррирләр – Әлфрит Мәннанов, Әмир Мәхмүдов.

                                               

Дүшәмбе

Шәһәр турында Дүшәнбе мәкаләне кара Дүшә́мбе шулай ук баш көн - атна башлаучы, якшәмбе һәм сишәмбе арасында урын алган атна көне. Бу сүз фарсы теленнән килә, фарсыча ул "шимбәдән шәмбе ике көн соңрак" дигәнне аңлата.

                                               

Саратан йолдызлыгы

Саратан йолдызлыгы - аяз төндә Әсәт һәм Җәүза йолдызлыклары арасында күрергә мөмкин булган иң күренексез зодиак йолдызлыгы. Йолдызлыкның иң якты йолдызы +3.53 m күренмә йолдызча зурлык белән ялтырый.

                                               

Еланлы йолдызлыгы

Еланлы йолдызлыгы - бигрәк зур, әмма тәэсирсез экватордагы йолдызлык. Геркулестан көньякта урнашкан. Еланлы зодиак йолдызлыгы булмаса да, Кояш анда 30 ноябрьдән 17 декабрьгә кадәр була. Иң яхшы күренүчәнлек шартлары июнь аенда була. Россиядә тулы ...

                                               

Ураза бәйрәме

Ураза́ бәйрәме́ яки ураза гаете - Рамазан ае тәмамлану хөрмәтенә билгеләнгән Ислам бәйрәме. 624 елда билгеләнә башлый. Бәйрәм алдыннан фитыр сәдакасы бирелә. Бәйрәм бер көн дәвам итә.

                                               

Зөлхиҗҗә

Зөлхиҗҗә - Һиҗри тәкъвимнең уникенче ае. Корбан бәйрәме 10 нчы Зөлхиҗҗә; Гарәфә көне 9 нчы Зөлхиҗҗә; Тәшрикъ көннәре 11, 12, 13 нче Зөлхиҗҗә.

                                               

Сөмбелә йолдызлыгы

Сөмбелә йолдызлыгы - Әсәт һәм Мизан йолдызлыклары арасындагы экваториаль зодиак йолдызлыгы. Хәзерге дәвердә Сөмбелә йолдызлыгында көзге көн белән төн тигезлеге ноктасы урнашкан. Гадәттә, Кояш Сөмбеләдә 16 сентябрьдән 30 октябрьгә кадәр була. Иң я ...

                                               

Кузгалмас йолдызлар сурәтле китабы

Кузгалмас йолдызлар сурәтле китабы - якынча 964 елда тәмамланган Габделрахман Әбелхөсәен әл-Суфинең астрономик әсәре. Бу хезмәт - 1017 йолдызның координатлары һәм йолдызча зурлыклары жәдвәлләреннән, шулай ук 48 йолдызлыкларның сурәтләреннән гыйба ...

                                               

Tälğät Niğmätullin

Tälğät Qadır uğlı Niğmätullin – tanılğan Sovet kino artistı. Tälğät Niğmätullin dönyağa Qırğız SSRınıñ Qızıl-Kiä şaxtörlar şähärçegendä 1949 yılnıñ 5 martında kilä. Tuğan şähäreneñ töp uramı xäzer anıñ isemen yörtä. 1971 yılda ul VGİK’nıñ Sergey ...

                                               

Säyed Daşuk-Niğmätullin

1980 yılnıñ 21 oktäberendä Mäskäwdä ataqlı aktör-kaskadör Tälğät Niğmätullin ğailäsendä tuğan. 1981 yıldan Minskida yäşi. VGİKnıñ aktörlıq fakultetın Aleksey Batalov kursı, 2003, rejissörlıq fakultetın V.B. Äxätov ostaxanäse, 2008 tämamlağan. VGİ ...

                                               

(3073) Курск

Lutz D. Schmadel. Dictionary of Minor Planet Names. - Springer Science & Business Media, 2012-06-10. - 1458 с. - ISBN 9783642297182 Kerrod, Robin. Asteroids, Comets, and Meteors неопр. - Lerner Publications Co., 2000. - ISBN 0585317631. Chapman, ...

                                               

Төрекмәнбашы рухы мәчете

Төрекмәнбашы рухы мәчете - Төрекмәнстандагы төп мәчет, Төрекмәнстанда һәм Урта Азиядагы иң зур мәчет, дөньядагы бер гөмбәзле иң зур мәчет. Кыпчак касабасында урнашкан. Төрекмәнстанның беренче президенты Сапармурат Ниязов хөрмәтенә аталган. Мәчет ...

                                               

Курская (Арбат-Покровка юлы метро станциясе)

"Курская" метро станциясе - Мәскәү метрополитенының Арбат-Покровка сызыгының метро станциясе. Архитекторалар - Л. М. Поляков. Станция 1938 елның 13 март көнендә ачыла. Мәскәү шәһәренең Басманный районнарында урнашкан.