ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 48


                                               

Ӹ

Ӹ, ӹ - кирилл әлифбасының хәрефе, таулы мари телендә генә кулланыла. Югары күтәрелешле, иренләшмәгән арткы рәт /ɯ/ сузыкны белдерә татар телендә аңа Ы хәрефе туры килә.

                                               

G

G‘, g‘ - латиница хәрефе, үзбәк телендә генә кулланыла. /ɣ/ яңгырау арткы аңкау спирантын белдерә. Башка латин әлифбаларда аңа Ƣ, Ğ хәрефләре туры килә; кирилл әлифбаларында аңа Ғ, Ҕ хәрефләре һәм Гъ диграфы туры килә

                                               

Ӕ

Ӕ, ӕ - кирилл әлифбасының хәрефе, осетин телендә генә кулланыла. А һәм Е хәрефләрнең берләштерелүе нәтиҗәсендә барлыкка килгән. Түбән күтәрелешле, иренләшмәгән алгы рәт /æ/ сузыгын белдерә татар телендә бу авазы Ә хәрефе белән белдерелә.

                                               

Ҕ

Ҕ, ҕ - кирилл әлифбасының хәрефе, якут һәм абхаз телләрендә генә кулланыла. Яңгырау кече тел өрелмәле /ʁ/ тартыгын белдерә.

                                               

Ԙ

Ԙ, ԙ - кирилл әлифбасының хәрефе, мукшы телендә 1924 - 1927 елларда гына кулланылган. Я һәм Е хәрефләрнең берләштерелүе нәтиҗәсендә барлыкка килгән. Түбән күтәрелешле, иренләшмәгән алгы рәт /æ/ сузыгын белдергән татар телендә бу авазы Ә хәрефе бе ...

                                               

Џ

џ - кирилл әлифбасының хәрефе, серб, македон, һәм абхаз телләрендә кулланыла. Серб һәм македон телләрендә /ʤ/ яңгырау постальвеоләр аффрикатаны белдерә ; абхаз телендә /ɖʐ/ яңгырау ретрофлекс аффрикатаны белдерә. Башка кириллик әлифбаларда аңа дж ...

                                               

Целофизис

Целофизислар - зауришийлар тәртибендәге динозаврлар ыруы. Тероподларга карый. Триас периодында яшәгәннәр.

                                               

Урал таулары

Ура́л таулары - Көнбатыш Себер һәм Көнчыгыш Аурупа үзәнлекләре арасында урнашкан таулык. Иң биек ноктасы – Народная тавы. Русия һәм Казахстан территорияләрендә урнашкан. Шулай ук Аурупа белән Азия кыйтгаларын бүлүче табигый чик булып тора.

                                               

Габдулла Тукай һәйкәле (Чиләбе)

Габдулла Тукай һәйкәле - 2020 елның 1 октябрендә Чиләбе шәһәрендә ачылган һәйкәл. Авторы - Русиянең атказанган рәссамы скульптор Александр Лохтачев.

                                               

Тукай мәйданы (метро станциясе)

"Тукай мәйданы" метро станциясе - "Кремль" һәм "Сукно бистәсе" станцияләре арасында урнашкан Казан метросының станциясе. Шәһәр үзәгендә урнашкан. Станция Тукай мәйданы янында булу сәбәпле шулай аталган. Станция 2005 елның 27 августында беренче ме ...

                                               

Мәрсия

Мәрсия - Шәрык әдәбиятында вафат булган кешеләрне, күренекле затларны мактау, олылап искә алу шигыре. Гадәттә мәрсияләр өчен элегик, кайгылы аһәң хас. Жанрның конкрет әдәби формасы юк. Мактау рухы, шигъри теле белән мәдхиягә якын. Әмма мәдхиядә и ...

                                               

"Татар яшьләре" шигыре

Татар яшьләре Дикъкатә лаек хәзерге көн татарның яшьләре: Аңламак, белмәк, тәрәкъкый, мәгърифәт, хикмәт белән Әйләнеп һәм нурланып тормакта һәрдәм башлары. Мондый күрнеш сөйнеченнән инде мин алдан беләм: Тик болар безгә кирәк диңгез төбе гаувасла ...

                                               

Әллүки (җыр)

Җыр - "Милли моңнар" шигыренең үзгәртелгән тексты. Җырда шигырьнең беренче һәм соңгы дүрт юллыклары гына кулланылган. "Милли моңнар" шигыренең язылу тарихы турында М.Гали болай дип яза: "Әллүки" не иң беренче башкаручы 1937 елда Казанда барлыкка ...

                                               

Апанаев утары (берләштерү)

Иске Татар бистәсендәге бай сәүдәгәрләр үткән гасырда зур кунакханәләр төзеткәннәр.Хәзерге Мәскәү урамында иң зур кунакханәләр булып”Амур”һәм" Мәскәү” номерлары саналган.”Мәскәү номерлары” кунакханәсен" Апанаев утары” дип тә йөрткәннәр. Чөнки бу ...

                                               

Азия-Тын океан икътисади хезмәттәшлеге

Азия-Тын океан икътисади хезмәттәшлег е яки APEC, русча АТЭС - төбәктәге сәүдә, капитал салуны җиңеләйтү һәм либераллаштыру өлкәсендә хезмәттәшлек өчен Азия-Тын океан төбәгенең 21 иленең форумы. Оешманың төп максаты - икътисади үсешне арттыру, Аз ...

                                               

Көньяк океан

Көньяк океа́н – Антарктиданы әйләндереп алучы, Җирдәге океаннар арасында зурлык буенча дүртенче урында торучы океан. Мәйданы 20 327 мең км². Иң зур тирәнлек – 7235 м. Антарктида ярларында Көньяк океанга керүче 13 диңгез аерыла: Уэдделл, Скош, Бел ...

                                               

Калинин (крейсер)

Калып:Судно/Начало2 Калып:Судно/Конец Калинин - совет 26-бис проекты җиңел крейсеры. Михаил Калинин исемен йөрткән. 1938 елның 12 июнендә нигезләнгән. 1942 елның 8 маендә суга төшерелгән. 1942 елның 31 декабрендә Тын океан флоты сафларына керә.

                                               

Каганович (крейсер)

Калып:Судно/Начало2 Калып:Судно/Конец Каганович - совет 26-бис проекты җиңел крейсеры. Лазарь Каганович исемен йөрткән. Төзелү вакыты - 1938 елның 28 августы -1944 елның 7 мае. Тын океан флотына кабул ителү датасы - 1947 елның 8 феврале.

                                               

Француз Полинезиясе

Француз Полинезиясе фр. Polynésie française, таит. Pōrīnetia farāni - Франциянең диңгез арты биләмәсе, Тын океанның үзәк өлешендә урнашкан ил. Көнбатышта Кук утраулары, төньяк-көнбатышта - Кирибати, төньякта, көнчыгышта һәм көньякта - нейтраль бу ...

                                               

Орегон

Орего́н ингл. Oregon – АКШ төньяк-көнбатышында урнашкан штат. Тынокеан штаты. Халык саны – 3.641 млн кеше АКШ штатлары арасында 28нче урын; 2005 ел күрсәткече. Башкаласы – Сейлем, иң зур шәһәр – Портленд. Башка зур шәһәрләр – Юджин, Грешам, Бивер ...

                                               

Су асты вулканы

Күпчелек исәпкә алынган вулканнар өч төп вулканик пояс - Тын океан, Һинд океаны, Атлантик океан поясларында урнашкан. Су асты вулканнары эшчәнлеге коры җир вулканнары эшчәнлегеннән күпкә җимергечрәк көчкә ия. Су асты вулканнарыннан бу пар, газ һә ...

                                               

Гайот

Гайот, гийот - аерым-аерым торган, яссы түбәле су асты вулканик таулары. Түбәләре океан өсте тигезлегеннән 200-300 м аста ята. Гайотлар, күбесенчә Тын океанда һәм Һинд океанында, шулай ук аларның табигый дәвамы булган Көньяк океанда еш очрый.

                                               

Дрейк бугазы

Дрейк бугазы - Утлы Җир архипелагы һәм Көньяк Шетланд утраулары арасында урнашкан бугаз. Җир шарында исеме булган бугазалар арасында иң киңе. Атлантик океанын Тын океан белән бәйли. Озынлыгы 460 км. Тирәнлеге 5249 метрга кадәр. Көчле бураннар бул ...

                                               

Панама

Панама Җөмһүрияте - Үзәк Америкада Панама бугазы белән Кариб диңгезе һәм Тын океан чигендә урнашкан дәүләт. Көнбатышта Коста-Рика һәм көнчыгышта Колумбия белән читләшә. Индеецлар теленнән тәрҗемә иткән вакытта ул "бу урында күп балык бар" дигәнне ...

                                               

Көньяк Америка

Көньяк Америка - Америкадагы көньяк кыйтга, ул Җир планетасының күбесенчә Көнбатыш һәм Көньяк ярымшарларында, өлешчә Төньяк ярымшарда урнашкан. Көнбатышта Тын океан, көнчыгышта Атлантик океан тарафыннан юыла, төньякта Төньяк Америка белән чикләшә ...

                                               

Кариб диңгезе

Кари́б диңгезе́ - Атлантик океанга кергән, көнбатыштан һәм көньяктан Урта һәм Көньяк Америка белән, ә төньяктан һәм көнчыгыштан Зур һәм Кече Антил утраулары белән чикләнгән, яртылаш ябык диңгез. Төньяк-көнбатышта Юкатан бугазы аша Мексика култыгы ...

                                               

Төркия лирасы

Төркия лирасы - Төркия Җөмһүриятенең акча берәмлеге. 1 лира = 100 куруш. Гамәлгә Ататөрк реформасы нәтиҗәсендә 1923 елның 29 октябрендә Госман лирасын алыштырып кертелде. Символы ₺; ISO 4217 буенча лираның коды - TRY.

                                               

Төркия административ бүленеше

Илдә дәүләт идарәсен вәли төр. vali, ягъни губернатор, башкара. Вәлинең резиденциясе вилаять төр. vilayet дип атала. Алдан ил вилайәт дип йөртелгән. Һәр ил илчеләргә төрек. ilçe, ягъни районнарга, бүленә. Илнең административ үзәге аның үзәк илчәс ...

                                               

Төркиядә ислам

Төркиядә ислам - Төркия территориясендә ислам дине. Рәсми мәгълүматлар буенча, Төркия халкының 99.20 % ы - Ислам дине тарафдары. Төркиядә диннәрнең рәсми статистикасы алып барылмаса да һәм ул халык санын алу вакытында соралмаса да, Ислам - илдә д ...

                                               

Югары Белем Шурасы (Төркия)

Югары Белем Шурасы 1982 ел Төркия конституциясенең 130-ынчы һәм 131-енче матдәләре буенча Төркиядә университетларны күзәтү өчен җаваплы.

                                               

Көрдләр

Көрдләр - Төркиядә, Гыйракта, Иранда, Сүриядә яшәүче иранлы телле халык. Көрд телендә сөйләшәләр. Милли дәүләткә ия түгелләр. Бүгенге көндә шартлы рәвештә Көрдстан дип аталучы көрдләр яшәгән җирләр Төркия, Гыйрак, Иран, Сүрия арасында бүленгән.

                                               

Трансанатолия газүткәргече

Трансанатолия газүткәргече, кыскача TANAP - Азәрбайҗаннан Гөрҗистан аркылы Төркиягә, аннан Греция аркылы Аурупа илләренә табигый газ күчерү өчен Төркия территориясендә төзелгән газүткәргеч. Проектлар төгәлләнгәч, штаб-фатиры Нидерландларда булу к ...

                                               

Якын Көнчыгыш

Якын Көнчыгыш - Көнбатыш Азиядә, Урта диңгезнең көнчыгыш ярларында урнашкан регион. Бу исем аңа Аурупалылар тарафыннан иң якын көнчыгыш регион булганга күрә бирелә. Төп халыкны гарәпләр, фарсылар, төрекләр, яһүдләр тәшкил итә. Күпчелек мөселманнар.

                                               

Лондон конвенциясе (1840)

1840 елгы Лондон конвенциясе - Госманлы империясе, Россия империясе, Аурупа дәүләтләре белән Кара диңгез бугазлары Босфор һәм Дарданелларның статусын билгеләүче килешү. 1831-1833 һәм 1839-1841 еллардагы Төркия-Мисыр хәрби бәрелешләре нәтиҗәсендә ...

                                               

Эгей диңгезе

Эге́й диңгезе - Балкан ярымутравы, Кече Азия һәм Крит утравы арасында урнашкан диңгез. Греция һәм Төркия ярларын юа.

                                               

Эритрея

Канун чыгару органы – Милли Ассамблея Дәүләт башлыгы-Президент Эритрея Африка Берлеге, Берләшкән Милләтләр әгъзасы һәм Гарәп Лигасында Бразилия, Венесуэла, Һиндстан һәм Төркия белән беррәттән күзәтүче булып тора.

                                               

Босфор бугазы

Босфо́р бугазы́ яки Истанбул бугазы - Кара диңгез белән Мрамор диңгезен тоташтырган, Аурупа һәм Азияне аерган бугаз. Бугазның ике ягында да Истанбул шәһәре урнаша. Бугазның озынлыгы 30 км, киң киңлеге 3 700 м, иң тар урында 700 метр. Иң тирән уры ...

                                               

Удмуртия (телерадиокомпаниясе)

"Удмуртия" ДТРК - Удмуртиянең дүрт каналда эшләүче дәүләт телевидение һәм радио тапшырулары компаниясе. Телеканалларда Удмурт Республикасында һәм Россиянең башка төбәкләрендә барган вакыйгалар яктыртыла. Адрес: Удмуртия Республикасы, Ижау, Ком ур ...

                                               

"Удмурт дунне" газетасы

Удмурт дунне - удмурт телендә чыгучы Удмуртия республикасы иҗтимагый-сәяси газетасы. Атнага 4 тапкыр 8 биттә дөнья күрә. Удмуртиядә, Башкортостанда һәм Татарстанда таратыла. Газетаның беренче номеры 1915 елның 4 февралендә Вятка шәһәрендә "Войнаы ...

                                               

Универсиада авылы (Казан)

Универсиада авылы - 2013 елгы XXVII Бөтендөнья җәйге Универсиадасын үткәрү вакытында спортчылар һәм делегацияләр составындагы башка катнашучыларны яшәү урыннары белән тәэмин итү мәсьәләсен хәл итү өчен махсус төзелгән микрорайон. Универсиада авыл ...

                                               

Халыкара университетлар спорты федерациясе

Халыкара университетлар спорты федерациясе, ФИСУ, ингл. The International University Sports Federation) - йөздән артык спорт оешмаларының хәрәкәтен координацияләгән һәм Кышкы һәм Җәйге Универсиадаларын уздырган оешма.

                                               

"Биек Тау" спорт комплексы

"Биек Тау" спорт комплексы - Җәйге Универсиада 2013 өчен төзелгән спорт корылмасы. Спорт комплексы Биектау авылында урнашкан. Спорт комплексында фитнес һәм тренажер заллары бар.

                                               

Җиңел атлетика

Җиңел атлетика - иң популяр һәм массалы спорт төрләренең берсе. Бүген җиңел атлетика программасына 31 дисциплина керә. Аларның 26-сы Олимпия уеннары программасына кертелгән. Археологлар әле дә безнең борынгы бабаларыбыз ук җиңел атлетика турында ...

                                               

Теннис

Теннис - мәйданчыкта кечкенә туп һәм ракетка кулланып уйнала торган спорт уены. Теннисчының максаты - тупны ракетка ярдәмендә, көндәше кире кайтара алмаслык итеп, каршы якка җибәрү. Ике уенчы бер-берсенә каршы уйный торган һәм ике кешедән торган ...

                                               

Nightwish

Nightwish - Finlandiäneñ muzıkal törkeme, simfonik-pawer metal stilendä, ingliz telendä cırlarnı başqara. 1996 yılda Kitee şähärendä barlıqqa kilgän. Elek Nightwish icatı elekke cırçısı Tarya Turunen - xatınnıñ opera vokalı, klavişlı-simfonik häm ...

                                               

Рамил Гулиев

Рамил Эльдар улы Гулиев - әзербайҗан чыгышлы төрек җиңел атлетикачысы, спринтер, 60 һәм 200 метр дистанцияләрдә Әзербайҗан һәм Төркия рекордчысы. 2009 елда Белградта узган Бөтендөнья Универсиадасында билгеләнгән 20.04 секундта яшьүсмерләр арасынд ...

                                               

Ихтыярый эшчәнлек

Ихтыярый эшчәнлек яки волонтерлык - гадәттә яхшылыкны алга сөрергә һәм кешеләрнең тормыш сыйфатын үстерүгә юнәлтелгән альтруистик эшчәнлек булса да, кешеләр үз сәләтләрен үстерү, яңа кешеләр белән очрашу, дуслар табу, эшкә урнашу өчен кирәкле бул ...

                                               

Universiada

Bu mäqäläneñ kirill älifbasındağı igezäge bar. Universiada, Dönya studentları uyınnarı, Dönya universitetları uyınnarı - Xalıqara universitetlar sportı federatsiäse FİSU citäkçelegendä studentlar arasında uzuçı dönyakülәm sport çarası. "Universia ...

                                               

Урман тавыклары

Урман тавыклары - тавыксыманнар отрядыннан кыргавыл кошлар семьялыгының кошлар ассемьялыгы. Аларның борын тишекләре йон белән капланган һәм аякларын куе йон баскан. Күбесенчә урман кошлары, азыкларын җир өстеннән эзлиләр. Төрле үсемлек азык белән ...

                                               

Санкт-Петербург дәүләт урман-техник университеты

С. М. Киров исемендәге Санкт-Петербург дәүләт урман - техник университеты - 1803 елда император Александр I указы белән нигез салынган Санкт-Петербургның югары уку йорты. Санкт-Петербург дәүләт урман-техника университеты югары һәм югары уку йорты ...