ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 348


                                               

Башкортстан Республикасының милли әдәбият музее

Башкортстан Республикасының милли әдәбият музее - музей, 2000 елның 6 гыйнварында Уфа шәһәрендә ачыла. Аның составында 5 филиал: Мәҗит Гафури музее, Арыслан Мөбәрәков музее, Мөхәммәтсәлим Өметбаев музее, Мифтахетдин Акмулла музее, Шәехзадә Бабич ...

                                               

Валаам архипелагы

Валаам архипелагы - Ладога күленең төньяк өлешендә утраулар төркеме. 50 утраудан торган архипелагның мәйданы 36 км 2 тәшкил итә. Иң зур утрау - Валаам, архипелаг мәйданының 2/3 артыгын алып тора - 27.8 км 2 ; утрау озынлыгы 9.6 км, киңлеге 7.8 км ...

                                               

Кижи (музей-тыюлык)

Кижи - Россия Федерациясенең Карелия Республикасында урнашкан дәүләт тарихи-архитектура һәм этнография музей-тыюлыгы. Музей исеме Кижи утравы буенча бирелгән, анда музей экспозициясенең төп өлеше урнашкан. Музей объектлары шулай ук Петрозаводскид ...

                                               

Третьяков галереясе

Третьяков галереясе, Третьяков дәүләт галереясе, рус. Государственная Третьяковская галерея - Мәскәүдә Лаврушкин тыкрыгында урнашкан "Бөтенроссия Третьяков дәүләт галереясе" музей берләшмәсе. 4 филиалы бар. 1856 елда сәүдәгәр П.М. Третьяков тараф ...

                                               

Маяк (гәҗит, Петропавел)

"Маяк" - иҗтимагый-сәяси һәм әдәби гәҗит. Эчке Русия һәм Себер төрки-татар мөселманнарының милли идарәсе органы. 1918 елның 7 декабреннән 1919 елның 21 апреленә кадәр Кызылъяр шәһәрендә татар телендә нәшер ителә, барлыгы 30 саны чыга. Җаваплы мөх ...

                                               

Садак (журнал, 1917)

Бу Алматыда чыккан журнал турында мәкалә, Уфа журналы турында моннан укыгыз "Садак" ― әдәби-нәфис һәм сатирик журнал. 1917―1918 елларда Верный шәһәрендә Төркестан АССР татар телендә айга 2 мәртәбә нәшер ителгән.

                                               

Эхо Москвы

Эхо Москвы радиостанциясе - Русиядәге тәүлек буе эшли торган мәгълүмати-сөйләшү радиостанциясе. Беренче тапкыр 1990 елның 22 августында Мәскәүдә "Радио-М" исеме астында 1206 кҺц ешлыгында эфирга чыккан. Август путчы вакыйгасы булган вакытында зур ...

                                               

Башкортстанда спорт

Башкортстанда спорт XIX гасырда үсә башлый. 1899 елда Миланда авыр атлетика буенча дөнья чемпионы Уфадан Сергей Елисеев булуы билгеле. Октябрь революциясенә кадәр Уфада теннис, футбол, гимнастика һәм башка спорт төрләре бар иде. 1915 елдан "Лачын ...

                                               

Башкортларның декоратив-гамәли сәнгате

Башкортларның декоратив-гамәли сәнгате - башкортларның сынлы сәнгате бүлеге, дөнья көтү, көнкүреш, йола, йола булдыру өчен тәгаенләнгән зат җитештерү һәм нәфис эшкәртүгә бәйле иҗади эшчәнлекнең төрле юнәлешләрне үз эченә ала. Декоратив-гамәли сән ...

                                               

Таңчулпан Буракаева

Таңчулпан Дикъкать кызы Буракаева - кинорежиссер, сценарийлар авторы, рәссам, җәмәгать эшлеклесе. Рәсәй һәм Башкортстан Республикасының Кинематографистлар Берлеге әгъзасы. Белеме - Уфа сәнгать училищесының рәсем бүлеге; Уфа дәүләт сәнгать академи ...

                                               

Алан (ансамбль)

"Алан", Төньяк Осетиянең Халыклар дуслыгы орденлы "Алан" дәүләт академия бию ансамбле - Төньяк Осетиянең башкаласы Владикавказ шәһәрендә иҗат итүче, дәүләт карамагындагы сәнгать коллективы. 1968 елдан "Алан" исемен йөртә. "Академия ансамбле" дәрә ...

                                               

Башкорт Википедиясе

Башкорт Википедиясе – Википедия виртуаль энциклопедиясенең башкорт телендәге бүлеге. Аерым бүлек булып башкорт Википедиясе 2005 елның 16 апрелендә эшли башлый. Бүлекнең беренче идарәчесе - Татар Википедиясе нең элеккеге идарәчесе - Кулланучы:Unti ...

                                               

Башкорт тел гыйлеме

Башкорт тел гыйлеме - башкорт теленең мөһим проблемаларын тикшерү белән шөгелләнгән фән. Башкорт тел гыйлеме өлкәсендә фәнни-тикшеренү эшләре белән Башкорт дәүләт университетының башкорт тел гыйлеме һәм этномәдәни белем бирү кафедрасы, Русия Фәнн ...

                                               

Башкорт теле

Бу мәкаләнең латин әлифбасындагы игезәге бар. Башкорт теле - башкортларның милли теле. Төрки телләрнең кыпчак төркемендәге кыпчак-болгар төркемчәсенә карый. Морфологик яктан агглютинатив телләр исәбенә керә. Башкорт теленең диалектлары: көнчыгыш, ...

                                               

Башкорт теленең диалектлары

Башкорт теленең диалектлары - башкорт теленең сөйләшләре үзенчәлекләрен берләштерүче өлеше. Башкорт телендә өч диалект бар: башкорт теленең көньяк диалекты башкорт теленең төньяк-көнбатыш диалекты кайвакыт аерым каралса да, әлеге диалект татар те ...

                                               

Башкорт әлифбасы

Башкорт алфавиты - башкорт теленең әлифбасы. Башкортлар төрле дәвердә борынгы төрки рун язмасын, борынгы уйгыр, гарәп, латин язмаларын һәм кириллица кулланган. Кирилл әлифбасы - әлеге көндә кулланылган әлифба. Бу алфавитта 42 хәреф, шуларның тугы ...

                                               

Идел-кыпчак телләре

Идел-кыпчак телләре - кыпчак төркеменә кергән телләр төркемчәсе. Бу төркемчәгә татар һәм башкорт телләре керә. Бу төркемчә диалектлар континуумы булып килә. Себер татарлары сөйләшә торган телне мөстәкыйль тел дип санарга мөмкин. Мөстәкыйльлек сый ...

                                               

Сәрия Мирҗанова

Сәрия Мирҗанова, Тал Кучкары, Тамъян-Катай кантуны, Башкорт Автономияле Совет Социалистик Республикасы, РСФСР, СССР - 25 ноябрь 2000, Уфа, Россия) - тел белгече, филология фәннәре докторы, БАССРның атказанган мәдәният хезмәткәре.

                                               

Көнбатыш башкорт диалекты

Көнбатыш башкорт диалекты - башкорт теленең ике диалектына кайбер тикшерүчеләр куша торган өченче диалект. Татарлар белән башкортлар бергәләп яшәгән төбәкләрдә татар һәм башкорт телләренең тәэсир итешүе нәтиҗәсендә барлыкка килгән дип санала. Көн ...

                                               

Көнчыгыш башкорт диалекты

Көнчыгыш башкорт диалекты яки Кыуакан диалекты - башкорт теленең бер диалекты. Көнчыгыш Башкортстанда, Чиләбе өлкәсендә, Корган өлкәсендә таралган. 1921 елның 9 апрелендә башкорт әдәби теленең нигезе итеп кыуакан диалекты раслана, бу сайлау сөйлә ...

                                               

Көньяк башкорт диалекты

Башкорт теленең көньяк диалектында 5 сөйләш аерып күрсәтелә: "өршәк" "дим" ; "урта" бу сөйләш эчендә - җилем, инҗәр һәм кырмыскалы сөйләшләре;

                                               

Мөхәммәтхан Кулаев

Мөхәммәтхан Кулаев Кулаев, 8 февраль 1873, Җиянчура, Ыр өязе, Ырынбур губернасы, Россия империясе - 1958, Казан, РСФСР, СССР) - дәүләт һәм җәмәгать эшлеклесе, табиб, медицина докторы, СССРның сәламәтлек саклау отличнигы, Башкорт хөкүмәте рәисе.

                                               

Фирдәвес Хисамитдинова

Хисамитдинова Фирдәвес Гыйльметдин кызы - Башкортстанның дәүләт һәм җәмәгать эшмәкәре, галим, башкорт теле белгече, филология фәннәре докторы, профессор. Русия Федерациясенең Һәм Башкортстан Республикасының атказанган фән эшмәкәре, Халыклар Дуслы ...

                                               

Ҡ

Ҡ, ҡ - кирилл әлифбасының хәрефе, башкорт телендә генә кулланыла. /q/ саңгырау кече тел тартыгын белдерә.

                                               

Каранугай диалекты

Каранугай диалекты - нугай теленең бер диалкты. Дагстанның рәсми теле булган нугай әдәби теле нигезенә алынган. Шулай ук бабаюрт нугай диалекты, сулак нугай диалекты дип тә йөртелә.

                                               

Комык теле

Комык теле - комыкларның туган теле, Дагстанда, Чичәнстанда, Төньяк Осетиядә киң таралган. Төрки телләрнең кыпчак төркеменә карый. Сөйләшүчеләр саны якынча 400–500 мең кеше. Комык теле - Дагстанның 6 әдәби теленең берсе. Кайчандыр Кавказда лингва ...

                                               

Ингуш теле

Ингуш теле - ингушларның теле. Ингушетиянең дәүләт телләренең берсе. Шулай ук Грозный, Владикавказ шәһәрләрендә, Төньяк Осетиянең Пригородный районы авылларында таралган. РФ буенча ингуш телендә сөйләшүчеләр саны - 405.5 мең, ↓ 305 860. Ингуш тел ...

                                               

Коми Википедиясе

Коми Википедиясендә 5447 мәкалә бар 13 май 2021. Теркәлгән кулланучылар саны - 12 036, шул исәптән 24 кулланучы соңгы 30 көн эчендә нинди дә булса гамәлне кылган, 1 кулланучы идарәче статусын йөртә. Үзгәртүләр саны - 135 734.

                                               

Кырым-татарча Википедия

Хәзерге вакытка кырымтатарча Википедиядә 9441 мәкалә бар. 5 сентябрь, 2010 ел - 1536 мәкалә 6 ноябрь, 2009 ел – 1074 мәкалә 30 гыйнвар, 2010 ел - 1405 мәкалә 25 декабрь 2012 ел - 1772 мәкалә

                                               

Кырымтатар теле

Бу мәкаләнең латин әлифбасындагы игезәге бар. Кырымтатар теле Qırımtatar tili, Къырымтатар тили - кырым татарларының милли теле, Украинада / РФдә таралган. Төрки телләренә керә. Язу кирилл һәм латин әлифбаларына нигезләнә. Элекке ССРБ җирләрендә ...

                                               

Мукшы Википедиясе

Мукшы Википедиясендә 1204 мәкалә бар 13 май 2021. Теркәлгән кулланучылар саны - 7715, шул исәптән 16 кулланучы соңгы 30 көн эчендә нинди дә булса гамәлне кылган, 3 кулланучы идарәче статусын йөртә. Үзгәртүләр саны - 52 563.

                                               

Мукшы теле

Мукшы теле – мордва теленең бер юнәлеше. Мукшы теле фин-угыр телләре гайләсенә керә. Рус һәм эрзә телләре белән официаль Мордовия республикасында дәүләт теле булып санала. Мукшы телен мордва халкының туган тел дип өчтән бере саный. Мукшы теле Мор ...

                                               

Акнугай диалекты

Акнугай диалекты - нугай теленең бер диалкты. Карачай-Чиркәс Республикасында яшәүче нугайлар арасында таралган. Шулай ук кубан нугай диалекты дип тә йөртелә.

                                               

Borınğı bolğar tele

Borınğı bolğar tele yäki bolğar tele - xäzerge waqıtta yuqqa çıqqan bolğar xalqı tele. Bolğar telendä IX ğasırğa qädär Bolgariädä häm XIII ğasırğa qädär İdel buyı Bolğarı däwlätendä söyläşkännär. Soñraq borınğı bolğar tele häm qıpçaq tele nigezen ...

                                               

Etnoxoronim

Etnoxoronim yä etnikon - geografik obyekt iseme belän bäyle şuşı cirdä toruçı xalıq iseme. Tatar telendä -lı, -le quşımçası yärdämendä formalaşa. Mäsälän: Qazan - qazanlı, Mäskäw - mäskäwle, Arça - arçalı, Pskov - pskovlı, Bögelmä - bögelmäle.

                                               

Oğur telläre

Oğur telläre yäki borınğı bolğarlar telläre, r-törendäge törki tellär - törki tellärneñ borınğı törkeme. BEQ 500 yılda oğur telläre urtaq törki tellärneñ törkemennän çamalap çıqqan. Qayber ğalimnär buyınça Oğur telläre ğailäsenä onoğur, törki awa ...

                                               

Tatar tele

Bu mäqäläneñ kirill älifbasındağı igezäge bar. Tatar tele Tatarça – tatarlarnıñ milli tele, Tatarstannıñ däwlät tele, Rusiädä taralu buyınça ikençe tel. Törki tellärneñ qıpçaq törkemenä kerä. YUNESKO iğlan itkän 14 tel isemlegenä kerä.

                                               

Tatar älifbası

Bu mäqäläneñ kirill älifbasındağı igezäge bar. Bügen Tatar telendä yazu öçen Kirill älifbası häm Latin älifbasınıñ berniçä variantı qullanıla - Tatarstandağı räsmiläşterelgäne öçen Tatarstanda tatar telen däwlät tele bularaq qullanu turında qanun ...

                                               

İQTElif

İQTElif, İdel-Ural-Qırım Tatar Älifbası ğibäräseneñ qısqartması. Ul, Idel-Ural Tatarçası öçen fonetik we pragmatik qaraş noqtalarınnan iñ optimale, Qırım Tatarçası we başqa qärdäş tellärebez belen oxşaş imläne tämin itkän Latin nigezle älifba. Aa ...

                                               

İske imlä

İske imlä ­, şulay da İske imlâ ul 1920. yılğa qädär Tatar telendä qullanılğan Ğäräp älifbasınıñ yuraması. İske Tatar ädäbi telendä dä qullanıla. Tel-aldı suzıqlar í, i qısqa, e, ö, ü), süz urtasında xäreflär urınına xäräkälär belän bilgelängän h ...

                                               

İske tatar ädäbi tele

İske tatar ädäbi tele, qayber etnik qärdäş xalıqlarnıñ – tatar, başqort, öleşçä qazaq häm nuğaylarnıñ ğomumi yazma ädäbi tele. Bügenge tatar tele häm qırımtatar tele Altın Urda çorında formalaşqan İske tatar tele nigezendä kilep çıqqannar.

                                               

Заманәлиф

Zamanälif яки Заманәлиф - Аурупа шрифтлары нигезендә төзелгән заманча татар әлифбасы. Бу мәкаләнең альтернатив версиясе бар. Атама "Заманча әлифба" сүзтезмәсеннән килеп чыга. 1928 елдан татар латин әлифбасының юрамалары берничә булган, шуңа күрә ...

                                               

Иналиф

"Иналиф" - Интернетта куллану өчен латин нигезендә татар әлифбасы. Әлифба компьютер стандарт латин хәрефләре генә куллана.

                                               

Килеш

Килеш - сүз категорияләренең берсе. Татар телендә исемнәр, алмашлыклар, исем мәгънәсендә торган сыйфат, исем фигыйль һәм сыйфат фигыйль белән кулланыла. Җөмләдә сүзләр бәйләнүен күрсәтә. Килеш кушымчалары формаяасагыч кушымчалар төркеменә керә, д ...

                                               

Кирилл әлифбасыннан латин әлифбасына күчерү кагыйдәләре

2012 елның 24 декабрендә Татарстан Республикасы Дәүләт Советы депутатлары" Татарстанда татар телен дәүләт теле буларак куллану турында” канун өлгесен кабул итә. Бу канун өлгесе республикада дәүләт теле буларак татар телен куллануны тәэмин итә, та ...

                                               

Ротацизм

23 гасыр элек төп төрки төркемнән аерылган огур телләрендә чуаш телендә авазына туры килә, мәсәлән: чуашча хĕр - татарча кыз чуашча сакăр - татарча сигез чуашча тăхăр - татарча тугыз чуашча çĕр - татарча йөз чуашча хур/хор - татарча каз

                                               

Татар теленең язма корпусы

Татар теленең язма корпусы татар телендә иҗат ителгән электрон текстларның онлайн җыелмасын тәшкил итә. Язма корпус татар теленең системасы, хәле, алдагы көне белән кызыксынучы шәхесләрне күздә тотып төзелә. Ул татар телен корпуслы лингвистика кы ...

                                               

Төрекмән теле

Төрекмән теле – Төрекмәнстан милли теле, ул төрки телләрнең угыз төркеменә керә. Аны Төрекмәнстан, Иран, Әфганстан, Төркия, Каракалпакстан, Таҗикстан, Казахстан, Үзбәкстан һәм Русиянең Ставрополь крае территориясендә кулланалар. Төрекмән теленең ...

                                               

Хакас теле

Хакас теле - хакаслар сөйләшкән тел. Хакасия, Тува һәм Красноярск крае җирләрендә таралган. Хакас телендә сөйләшүчеләр саны - якынча 52 мең кеше. Телнең дүрт диалекты аерыла: сагай, качин, кызыл һәм шор диалектлары. Әдәби тел нигезе булып сагай һ ...

                                               

Чуаш теле

Бу мәкаләнең латин әлифбасындагы игезәге бар. Чуа́ш теле́ чуаш. Чӑваш чӗлхи – чуаш халкының милли теле, Чуашия дәүләт теле. Телләр классификациясендә төрки телләрнең огур төркеменә керә. Чуашиядан башка Татарстан, Башкортстан, Самар өлкәсе, Сембе ...