ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 31

                                               

Омар вулысы

Омар вулысы - 1781 елдан 1930 елга кадәр гамәлдә булган Казан наместиклыгының, Казан губернасының һәм Татарстан АССРның, юк ителгән административ-территориаль берәмлеге. Мамадыштан Көньяк-Көнбатышка 24 чакрым ераклыкта, Татарстанның үзәк өлешендә ...

                                               

Петцольд заводы

Петцольд заводы - Казанда сыра кайнату заводы, 19 гасыр ахыры 20 гасыр башында эклектиканың "сәнәгать стиле" формаларында сәнәгать архитектурасы һәйкәле. Завод өч катлы җитештерү һәм ике катлы административ бинадан тора.

                                               

Питрәч вулысы

Питрәч вулысы - 1924 елдан 1930 елга кадәр гамәлдә булган Татарстан АССРның юк ителгән административ-территориаль берәмлеге. Арчадан Көньякка 40 чакрым ераклыкта, Татарстанның Көншбатышында урнашкан. Административ үзәк - Питрәч авылы.

                                               

Подберезье районы

Подберезье районы яки Каенасты районы - 1944 елдан 1956 елга кадәр гамәлдә булган Татарстан АССРның юк ителгән административ-территориаль берәмлеге. Татарстан Көнбатышында, Олы Кайбычтан Көньяк-Көнбатышка 15 чакрым ераклыкта урнашкан. Администрат ...

                                               

Пәнҗәр районы

Пәнҗәр районы яки Кызыл Наратлы яки Красный Бор - 1930 елдан 1960 елга кадәр гамәлдә булган Татарстан АССРның юк ителгән административ-территориаль берәмлеге. Әгерҗедән Төньякка 70 чакрым ераклыкта, Татарстанның Төньяк-Көнчыгышында урнашкан. Адми ...

                                               

Русиянең Ауропа өлеше һәм Себер төрки-татар мөселманнарының милли-мәдәни автономиясе

Русиянең Ауропа өлеше һәм Себер төрки-татар мөселманнарының милли-мәдәни автономиясе - элекке Русия империясе территориясендә татар һәм башкорт халыкларының экстерриториаль автономия формасы.

                                               

Сарапул-Воткинск операциясе

Сарапул-Воткинск əпирәсəсе - ватандашлар сугышы барышында 1919 елның май-июньдә узган ЭККА Көнчыгыш фронтының Себер әpмeсе көчләренә каршы һөҗүм итү əпирәсəсе. ЭККА Көнчыгыш фронты каршы һөҗүменең cасᴛаф өлеше.

                                               

Сатыш мәдрәсәсе

Сатыш мәдрәсәсе - XVIII гасыр азагында Казан губернасы Мамадыш өязе Сатыш авылында ачылган дини уку йорты. 1800 елдан 1918 елга кадәр эшли. Заманында төбәкнең иң эре кадими мәдрәсәләренең берсе буларак, XIX гасырның җитмешенче елларында Казан губ ...

                                               

Солтанморат Дүскәев

Солтанморат Дүскәев чыгышы белән Казан даругасы Юрмый вулысы башкорттарыннан. Шул ук вулысның старшинасы вазифасын башкара. 1735 елның май азагында - июнь башында Ырынбур экспедициясе канцеляриясе вулыслар буйлап хәрби хезмәткә язылган башкортлар ...

                                               

Спас кантуны

Спас кантоны 1920 елда төзелә. 1930 елда, Татарстанның барлык кантоннары белән бергә юкка чыгарыла; аның территориясендә Спас, Алексеевск, Әлки, Биләр районнары барлыкка киләләр.

                                               

Спас ярминкәсе

Спас ярминкәсе - Алабуга шәһәрендә узучы зур тарихлы, инкыйлабтан соң илдә ачылган беренче ярминкә. 2008 елда сәяхәтчеләрне тарту үзәге буларак эшен җанландыра.

                                               

Сталбишчы районы

Сталбишчы районы - 1938 елдан 1958 елга кадәр гамәлдә булган Татарстан АССРның юк ителгән административ-территориаль берәмлеге. Лаештан Төньяк-Көнбатышка 33 чакрым ераклыкта, Татарстанның Көнбатышында урнашкан. Административ үзәк - Сталбишчы авылы.

                                               

Суар

Суар, шулай ук Сувар - Болгар илендә иң эре шәһәрләрнең берсе, Суар бәклеге башкаласы. Төп халкы - чуашларның бабалары саналган суарлар кабиләсе. 10нчы гасыр­да ул хәтта Болгар шәһә­ре белән дә ярышып яшәгән. Суарның куәтле шәһәр ныгыт­малары 100 ...

                                               

Сәет Ягафәров

Дин иреген саклау - Башкортстанның Россия составына кушылу шартларының берсе иде, әмма акрынлап христиан диненә көчләп күчерү сәясәте кырыс төс ала. 1681 елның 16 маенда чукынмаган алпавытлардан һәм вотчиннардан утарларын тартып алу турында боеры ...

                                               

Сәйфулла Сәйдәшев

Сәйфулла Сәйдәшев чыгышы белән Усы даругасы Гайнә вулысы Тау авыл башкорттарынан, хәзерге Пермь краеның Барды районына керә. 1773 елның ноябрь азагында Әбди Абдуллов отрядына кушыла. 1773 елның 14 декабрендә, Усы даругасының башкорт старшиналары, ...

                                               

Сәнәкчеләр фетнәсе

Сәнәкчеләр фетнәсе - Совет хакимиятенең хәрби коммунизм тәртипләренә каршы крестьяннәр күтәрелеше. 1920 елның 4 февралендә Минзәлә өязенең Яңа Елань авылы халкы чуалышыннан башланып китә. Тиздән Уфа губернасының Минзәлә, Бәләбәй, Бөре өязләренә, ...

                                               

Сөйки мәгарәләре

Сөйки мәгарәләре - Татарстанда 1958 елга кадәр булган зур мәгарәләр төркеме.Сөйки тауларында, Сөйки авылы янында, хәзерге Кама Тамагы районы территориясендә урнашкан. Мәгарәләр Куйбышев сусаклагычын тутырганда су баскан һәм соңыннан сусаклагыч яр ...

                                               

Талиб ибн Әхмәд

Талиб ибн Әхмәд яки Талиб ибн Әхмәд әмир - Идел буе Болгары хәкиме, Әхмәд ибн Җагфар әмир улы. Талиб ибн Әхмәд башта Болгар шәһәрендә идарә иткән, соңрак Сувар шәһәрендә идарә иткән һәм Суар бәклегенең Болгардан бәйсезлеген яклаган. Талиб ибн Әхм ...

                                               

Тамга

Тамга - төрки һәм кайбер башка халыкларда кабилә, гаилә билгесе. Үзтамганы һөнәрчеләр, игенчеләр, терлекчеләр хезмәт коралларына, җир буйларына, терлекләренә салганнар. Тамгаларның килеп чыгышын рун язмалары белән бәйләп була. Рун язмалары төрки ...

                                               

Тамьян

Безнең эраның беренче меңьеллыгы ахырыннан X гасырга кадәр "тама" этнонимы астында билгеле булганнар. Әлеге этноним алтай, татар, казах, каракалпак, кыргыз, тува һәм үзбәк халыкларында очрый. Болгар ханы Тат-Үгәкнең Тамьян исемле улы була. IX гас ...

                                               

Татар халкының этногенезы

Татарлар - VII - XII гасырларда барлыкка килгән берничә этник берәмлек атамасы. Беренче тапкыр бу атама отуз татар токуз татар рәвешендә Күлтәгингә куелган һәйкәлташта теркәлә; IX гасырның беренче яртысына караган кытай чыганакларында Кытайдан тө ...

                                               

Татар ханлыклары

Татар ханлыклары яки төрки-татар дәүләтләре - XV - XVI гасырларда Алтын Урда таркалганнан соң барлыкка килгән дәүләтләр: Олы Урда Себер ханлыгы һ.б. Казан ханлыгы Ногай Урдасы Әстерхан ханлыгы Кырым ханлыгы Шулай ук соңрак барлыкка килгән Касыйм ...

                                               

Татар-Башкорт Совет Социалистик Республикасы

Татар-Башкорт Совет Социалистик Республикасы - РСФСР составында татар белән башкорт милли дәүләтчелеген төзү буенча Совет хакимияте тәкъдим иткән варианты. Милләт Мәҗлесенең Идел-Урал Штатын төзү карарына каршы юнәлтелгән.

                                               

Татарстан Республикасы коммунистлар партиясе

Татарстан Республикасы коммунистлар партиясе) - 1991-2002 елларда Татарстанда эшләгән коммунистик партия. 2002 елда ул Россия Федерациясе Коммунистлар партиясенә региональ бүлек буларак керә. Россия коммунистлар партиясеннән аерым Татарстан КПын ...

                                               

Татарстанның административ-территориаль бүленеше (1948)

                                               

Тау ягы

Бу мәкаләнең латин әлифбасындагы игезәге бар. Тау ягы Taw yağı, чуаш. Вирьял яки Җәбәлстан - Казан ханлыгы территориясенең Иделнең уң ярын алып торган тарихи өлкәсе. Үзәге булып Тауиле шәһәре саналган. Бүгенге көндә әлеге территориядә Татарстан, ...

                                               

Ташкичү мәчете (Арча районы)

Ташкичү мәчете – Татарстанның Арча районы Ташкичү авылында урнашкан ислам дине гыйбадәтханәсе. XIX гасыр башы татар дини архитектурасы истәлеге. Мәчет каршында 1755 - 1756 еллардагы Идел-Урал халыклары баш күтәрүе җитәкчесе Батырша укыган мәдрәсә ...

                                               

Тельман районы

Тельман районы - 1935 елдан 1958 елга кадәр гамәлдә булган Татарстан АССРның юк ителгән административ-территориаль берәмлеге. Норлаттан Төньяк-Көнбатышка 30 чакрым ераклыкта, Татарстанның Көньягында урнашкан. Административ үзәк - Мамык авылы.

                                               

Тигәнәле вулысы

Тигән вулысы - 1920 елдан 1930 елга кадәр гамәлдә булган Татарстан АССРның юк ителгән административ-территориаль берәмлеге. Спас шәһәреннән Көнчыгышка 56 чакрым ераклыкта, Татарстанның Көньягында урнашкан. Административ үзәк - Урта Тигәнәле авылы.

                                               

Тирсә мәчете

Тирсә мәчете - XIX йөзнең I чирегендә Вятка губернасы Сарапул өязе Тирсә авылында төзелгән мәчет. 1991 елда шартлатып, җимертелгән. Үзенчәлекле архитектурасы белән аерылып торган.

                                               

Тубылгытау

Тубылгытау - исемнәре татар халык риваятьләрендә сакланган болгар шәһәрләре арасында иң кечкенәсе. Ул Шушма елгасы бу­енда, хәзерге Яңа Чишмә районы­ның Югары Никиткино авылы янында, яшәгән булган. Бу авылның исемен борынгы болгар шәһәре хөрмәтен ...

                                               

Тукай районы (Татарстан АССР)

Тукай районы - 1935 елдан 1963 елга кадәр гамәлдә булган Татарстан АССРның юк ителгән административ район. Арчадан Төньякка 35 чакрым ераклыкта, Татарстанның Төньяк-Көнбатышында урнашкан. Административ үзәк - Яңа Кенәр һәм Олы Әтнә авлылы.

                                               

Тукый

Тукый яки Тукки, Тукый илтәбәр - Идел буе Болгары өченче хәкиме, Ирхан илтәбәр улы, Котраг илтәбәр оныгы. Тукый хәкимлеге чорында Болгар шәһәре гөрләп үскән иде. Аның хәкимлеге 50 ел дәвам итә иде. Тукый үлеменнән соң, аның улы - Айдар 815 елда Б ...

                                               

Тымытык районы

Тымытык районы - 1930 елдан 1931 елга һәм 1935 елдан 1958 елга кадәр гамәлдә булган Татарстан АССРның юк ителгән административ-территориаль берәмлеге. Азнакайдан Төньяк-Көнчыгышка 22 чакрым ераклыкта, Татарстанның Көнчыгышында урнашкан. Администр ...

                                               

Тәкәнеш вулысы

Тәкәнеш вулысы - 1920 елдан 1930 елга кадәр гамәлдә булган Татарстан АССРның юк ителгән административ-территориаль берәмлеге. Мамадыштан Төньяк-Көнбатышка 44 чакрым ераклыкта, Татарстанның Төньягында урнашкан. Административ үзәк - Түбән Тәкәнеш а ...

                                               

Тәкәнеш районы

Тәкәнеш районы - 1930 елдан 1932 елга һәм 1935 елдан 1963 елга кадәр гамәлдә булган Татарстан АССРның юк ителгән административ-территориаль берәмлеге. Мамадыштан Төньяк-Көнбатышка 44 чакрым ераклыкта, Татарстанның Төньягында урнашкан. Администрат ...

                                               

Тәмте районы

Тәмте районы - 1927 елдан 1931 елга һәм 1935 елдан 1959 елга кадәр гамәлдә булган Татарстан АССРның юк ителгән административ-территориаль берәмлеге. Казаннан Көньякка 40 чакрым ераклыкта, Татарстанның Көнчыгышында урнашкан. Административ үзәк - Т ...

                                               

Тәтеш кантуны

1926 елда 7 вулыска бүленгән: Балтай вулысы Тәтеш вулысы Шонгат вулысы Бикәй вулысы Богородское вулысы Килдураз вулысы Шәмәк вулысы Вулыслар 170 авыл советына бүленгәннәр.

                                               

Чаллы кантоны

Чаллы кантоны 1921 елда Минзәлә кантоныннан аерылып чыгу юлы белән барлыкка килгән. 1928 елда кантон составына Алабуга кантоны кертелгән, ә 1930 елда, Татарстанның барлык кантоннары белән бергә, Чаллы кантоны юкка чыгарыла; аның территориясендә Ә ...

                                               

Чапкын Отучев

Чапкын Отучев - Казан бәге, дәүләт эшлеклесе 1552 елга кадәр Чапкын озак вакыт Россиядә яшәгән һәм хәтта биш ел дәвамында патша хезмәтендә торган. 1552 елда Казан ханлыгының Мәскәү җитәкчелегенә күчүе турында Рус хөкүмәте белән сөйләшүләр алып ба ...

                                               

Чепья районы

Чепья районы - 1938 елдан 1958 елга кадәр гамәлдә булган Татарстан АССРның юк ителгән административ-территориаль берәмлеге. Балтачан Төньякка 20 чакрым ераклыкта, Татарстанның Төньяк-Көнбатышында урнашкан. Административ үзәк - Чепья авылы.

                                               

Чертуштагы вәхшәт

Чертуштагы вәхшәт - 1919 елның 2 февраль көнендә Чертуш аркылы узучы аклар белән кызылларның бәрелеше. Авылга керүгә җирле халкын дошманнарга булышуда, Совет властена каршы булуда гаепли, таза хуҗалыкларга ут төртә һәм сүндерүчеләр арасыннан берс ...

                                               

Чистай кантоны

Чистай кантоны 1920 елда төзелә. 1922 елда Чистай кантоны составына Лаеш кантоны өлеше кертелә, ә бер өлеш Чаллы кантоны составына күчерелгән. 1928 елда кантон составына Самар губернасының Мәләкәс өязе өлеше кертелгән. 1930 елда, Татарстанның бар ...

                                               

Чистай өлкәсе

Чистай өлкәсе - 1952 - 1953 елларда булган Татарстан АССР составында административ-территориаль берәмлеге. Административ үзәге - Чистай шәһәре.

                                               

Чиялек мәдәнияте

Чиялек мәдәнияте - Көньяк Уралда урта гасырлар эпохасының X - XIV гасырларына караган археологик мәдәният. Мәдәниятнең атамасы Татарстан Республикасының Сөн елгасы ярында урнашкан Чиялек авылы белән бәйле.

                                               

Чүриле районы

Чүриле районы - 1944 елдан 1954 елга кадәр гамәлдә булган Татарстан АССРның юк ителгән административ-территориаль берәмлеге. Татарстан Көнчыгышында, Байлар Сабасыннан Төньяк-Көнбатышка 20 чакрым ераклыкта урнашкан. Административ үзәк - Яңа Чүриле ...

                                               

Шилки

Шилки яки Шилкка, Габдулла Җилки - Идел буе Болгары бишенче хәкиме, Алмыш әмир әтисе. Шилки хәкимлеге чорында Ислам дине таралышы Идел буе Болгары дәүләтендә дәвам итә. Шилкинең ике улы булган: Батыр-Мөэмин һәм Алмыш. Шилки үлеменнән соң, аның өл ...

                                               

Ширәмәт районы

Ширәмәт районы - 1930 елдан 1963 елга кадәр гамәлдә булган Татарстан АССРның юк ителгән административ-территориаль берәмлеге. Чаллыдан Көньяк-Көнбатышка 65 чакрым ераклыкта, Татарстанның үзәк өлешендә урнашкан. Административ үзәк - Ширәмәт авылы.

                                               

Шәмәрдән вулысы

Шәмәрдән вулысы - 1920 елдан 1930 елга кадәр гамәлдә булган Татарстан АССРның юк ителгән административ-территориаль берәмлеге. Арчадан Төньяк-Көнчыгышка 40 чакрым ераклыкта, Татарстанның Төньягында урнашкан. Административ үзәк - Шәмәрдән һәм Янил ...

                                               

Шөгер районы (Татарстан АССР)

Шөгер районы - 1930 елдан 1959 елга кадәр гамәлдә булган Татарстан АССРның юк ителгән административ-территориаль берәмлеге. Ленинтаудан Көньяк-Көнбатышка 25 чакрым ераклыкта, Татарстанның Төньягында урнашкан. Административ үзәк - Шөгер авылы.

Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →