ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 257


                                               

Әсгать Айдар

Ул 1906 елның 6 июнендә элекке Самара губернасының Иске Сорочино авылында мулла гаиләсендә туа. 1921 елга кадәр туган авылындагы мәктәптә укый. Ачлык елны әти-әниләре белән Урта Азиягә китеп, берничә ел балалар йортында тәрбияләнә һәм укуын дәвам ...

                                               

Галим Акчурин

Галим Акчурин, Мөхәммәтгалим Мөхәммәтхафиз улы Акчурин - тәрҗемәче, җәмәгать эшлеклесе, Милләт Мәҗлесе сәркатибе, Габдулла Тукайның әсәрләрен русчага беренче тәрҗемә итүчеләрдән.

                                               

Гомәр Байчурин

Гомәр Байчурин – дәүләт эшлеклесе, 1934-1936 елларда Татарстан АССР Үзәк башкарма комитеты президиумы рәисе.

                                               

Сирин Батыршин

Сирин Батыршин 1896 елның 14 декабрендә Татарстанның хәзерге Ютазы районы Кәрәкәшле авылында крестьян гаиләсендә туа. Инкыйлабка кадәр Бәйрәкәдә мәдрәсә тәмамлый, аннары туган як авылларында башлангыч мәктәптә балалар укыта. Октябрь инкыйлабыннан ...

                                               

Микъдәт Борындыков

Казан татар укытучылар мәктәбен 1915, Чугуев хәрби училищесен 1916 тәмамлый. 1917 елда Русия армиясендә, прапорщик. 1917 нең декабрендә большевикларга кушыла, 1918-29 да ВКПб әгъзасы. 1918 дә Пермь губернасы мөселман хәрби коллегиясе рәисе, 1919 ...

                                               

Мәхмүт Бөдәйли

Язмыш аны дүрт мәртәбә Ленин белән очраштыра. Беренче тапкыр ул аны Казан губернасы делегаты буларак, Советларның VII Бөтенроссия съездында күрә һәм аның ялкынлы сүзләрен тыңлый. Ленин делегатлар белән сүз алышкан арада, М.Бөдәйлинең казах, кыргы ...

                                               

Җамал Вәлиди

Җамал Вәлиди 1887 елның 13 октябрендә Казан губернасының Тәтеш өязе хәзерге Татарстанның Апас районы Апас авылында мулла гаиләсендә туа. Авыл мәктәбен һәм Иж-Бубый мәдрәсәсен тәмамлаганнан соң, 1911-1918 елларда "Хөсәения" мәдрәсәсендә укыта, шул ...

                                               

Фатыйма Габитова

Фатыйма Габитова, Фатыйма Зәйнулла кызы Габитова, каз. Fatima Gabitova - язучы, шагыйрь, тәрҗемәче, мөгаллим, казакъ әдәбияты белгече, төрле елларда казакъ мәдәниятендә күренекле эз калдырган 3 шәхеснең хатыны булган.

                                               

Гомәр Гали

Гомәр Билал улы Галиев 1900 елның 16 июнендә Татарстанның Буа районы Иске Тинчәле авылында туган. Авыл мәдрәсәсен тәмамлагач, Донбасска китә һәм 1919 елга кадәр шахтада эшли. Гражданнар сугышында катнаша. Казанга килеп, Татар коммунистлар универс ...

                                               

Мәхмүт Галәү

Мәхмүт Галәү, чын исеме Мәхмүт Галәветдин улы Мәрҗани - күренекле татар язучысы, драматург, журналист, публицист, тәрҗемәче, татар әдәбиятында тарихи роман жанрына нигез салучыларның берсе, СССР Язучылар берлеге әгъзасы.

                                               

Аяз Гыйләҗев

Аяз Мирсәет улы Гыйләҗев вулысы, Чаллы кантуны, Татарстан АССР, РСФСР, СССР – 2002 елның 13 марты, Казан, Россия) – татар язучысы, драматург.

                                               

Йосыф Гәрәй

Йосыф Ибраһим улы Гәрәй 1904 елның 20 мартында Бәләбәй өязенең Базгыя авылында хәзер Шаран районына керә урта хәлле гаиләдә туа. Бәләбәй педагогия курсларында белем ала, берничә ел укытучы, инспектор, Бәләбәй кантун башкарма комитетында инструкто ...

                                               

Сөләйман Еналиев

Енали́ев Сөләйман Бикмөхәммәт улы, күз табибе, сәламәтлек саклау эшен оештыручы, ТАССР сәламәтлек саклау халык комиссары, Казан медицина институты директоры.

                                               

Мәхмүт Зарипов

Мәхмүт Зарипов, Казан, РСФСР - 16 июнь 1998, Казан, Россия) - физикачы, физика-математика фәннәре докторы, ТР атказанган фән эшлеклесе. 1941 елда "милләтчел оешма әгъзасы" булуда гаепләнеп кулга алына һәм 1942 елда 10 ел лагерьгә хөкем ителә, 194 ...

                                               

Гомәр Ипчи

Гомәр Ипчи, Гомәр Бәкир улы Ипчи, кырымтат. Ümer Bekir oğlu İpçi, Умер Бекир огълу Ипчи, рус. Умер Бекирович Ипчи, укр. Умер Бекірович Іпчі - кырымтатар язучысы, шагыйрь, драматург, тәрҗемәче. Кырымтатар дәүләт театрына, кырымтатар драматургиясен ...

                                               

Хафиз Ишмәмәтов

Балачагы һәм яшь чагы турында мәгълүматлар юк. Оныгы Ләйлә Васильева сөйләгәнчә, Хафиз Ишмәмәтов инкыйлабка кадәр гаять бай кеше булган. Аның үзенең җирләре, йортлары, фабрикалары була. 1917 елда Мәскәүдә оешкан Мөселман халык комитеты эшчәнлеген ...

                                               

Зыя Камали

Зыя Камали, Зыяэтдин әл-Кәмали, Зыяэтдин Җамалетдин улы Камалетдинов - мәгърифәтче, фәлсәфәче, дин һәм җәмәгать эшлеклесе, тәрҗемәче, мәдрәсә мөгаллиме, "Галия" мәдрәсәсен оештыручы һәм ректоры.

                                               

Галиулла Касыймов

Галиулла Касыймов, Галиулла Сөнгатулла улы Касыймов, рус. Касимов Галиулла Сунгатуллович - дәүләт эшлеклесе, ТАССР ХКШ рәисе урынбасары, ТАССР эшче-крестьян инспекциясе халык комиссары, Кырым АССР Акмәчет округ башкарма комитеты рәисе. РСДРП әгъз ...

                                               

Сәмигулла Касыймов

Сәмигулла Касыймов, Сәмигулла Сөнгатулла улы Касыймов, рус. Касимов Самигулла Сунгатуллович - дәүләт эшлеклесе, Үзбәкстан ССР хөкүмәте әгъзасы, ТАССР дәүләт планы рәисе, ТАССР радиокомитеты рәисе, ТАССР ОСОАВИАХИМы рәисе. Галиулла Касыймовның бер ...

                                               

Фатих Кәрим

Фатих Кәрим Ает авылында заманы өчен укымышлы саналган Әхмәтвәли мулла гаиләсендә унберенче – төпчек бала булып дөньяга килә. Үз авылында мәдрәсәдә укый. Абыйсы Габдулла шагыйрь Ярлы Кәрим, әтисе, апасы да шигърият яраталар, үзләре дә шигырьләр ч ...

                                               

Фатих Кәрими

Фатих Гыйльман улы Кәрими - күренекле татар язучысы, нашир, журналист, җәмәгать эшлеклесе. "Фатих Кәрими басмаханәсе" идарәчесе. 1870 елның 30 мартында Бөгелмә өязенең хәзерге Әлмәт районы Миңлебай авылында мулла гаиләсендә дөньяга килә. Башлангы ...

                                               

Гасыйм Мансуров

Гасыйм Мансуров, Гасыйм Гата улы Мансуров, рус. Мансуров Гасым Гатаевич - дәүләт эшлеклесе, мөхәррир, мөгаллим. ТАССР ХКШ рәисе урынбасары. РСДРП әгъзасы.

                                               

Мостафа Төмәнев

Мостафа Төмәнев Хәсән улы Төмәнев, 4 декабрь 1892, Кызылъяр, Кызылъяр өязе, Акмола өлкәсе, Россия империясе - 1948 елдан иртә түгел, СССР) - милли-азатлык хәрәкәтендә катнашучы. 1917-1918 елларда Мәскәү губернасында Милли Шура рәисе, 1 нче һәм 2 ...

                                               

Мөхтәр Мутин

Мохтар Исхак улы Мутин 1886 елның 2 гыйнварында Уфа губернасы Минзәлә өязенең хәзер Татарстан Республикасының Актаныш районы Такталачык авылында туа. Театр сәнгате белән Мөхтәр Бәләбәйдәге рус гимназиясендә укыган вакытта кызыксына башлый. 1908 е ...

                                               

Сәйфелгабит Мәҗитов

Сәйфелгабит Мәҗитов, Сәйфелгабит Мәҗит улы Мәҗитов, каракалп. Seyfulgabit Madjitov - шагыйрь, прозаик, драматург, шура-фирка хезмәткәре, журналист, каракалпак совет әдәбиятына нигез салучыларның, беренче каракалпак әлифбасын төзүчеләрнең, каракал ...

                                               

Мөхәммәдсадыйк Иманколый

Мөхәммәдсадыйк хәзрәт Иманколый 1870 елның 10 сентябрендә Казанда мулла гаиләсендә дөньяга килә. Әтисе Шаһиәхмәт хәзрәт Казанның 8-нче мәчетендә имам булып хезмәт иткән. Бүгенге көндә ул "Ал мәчет" исемендә билгеле, биредә Ислам динен кабул итүне ...

                                               

Мөхәммәтрәхим Үзбәков

Мөхәммәтрәхим Үзбәкев Галим улы Үзбәкев, 1871, Киреавыл, Хвалын өязе, Саратов губернасы, Россия империясе - 1933, Харьков, Харкау өлкәсе, Украина Совет Социалистик Республикасы, СССР) - мөселман дин эшлеклесе, ахун, Киев хәрби округы мулласы, Укр ...

                                               

Имай Насыйри

Имай Насыйри – язучы-журналист, Башкортстанда хокук саклау, партия, матбугат органнарында җаваплы вазыйфалар башкарган, бер үк вакытта әдәбиятта тирән эз калдырган шәхес.

                                               

Нигъмәт Хәким

Хәкимов Нигъмәтулла Гыйниятулла угылы Уфа губернасының Златоуст өязе Еланлы авылында дөньяга килгән. Уфада Галия мәдрәсәсендә укый. 1913-18 елларда мәктәпләрдә татар телен укыта, 1918-19 елларда Уфадагы Госмания мәдрәсәсендә. 1921-26 елларда Ташк ...

                                               

Репрессия корбаннары–татарларга һәйкәл (Левашово, Санкт-Петербург)

Репрессия корбаннары – татарларга һәйкәл - 1937 - 1955 елларда Ленинград һәм Ленинград өлкәсе төрмәләрендә һәлак булган татарларга куелган һәйкәл.

                                               

Искәндәр Рәмиев

Искәндәр Рәмиев, Искәндәр Мөхәммәтзакир улы Рәмиев - алтын приискылары хуҗалары Рәмиевләр нәселеннән тау инженеры ; татар шагыйре Мөхәммәтзакир Мөхәммәтсадыйк улы Рәмиевнең улы; техник фәннәр докторы, уйлап табучы Бәшир Искәндәр улы Рәмиевнең әтисе.

                                               

Исмәгыйль Рәмиев

Исмәгыйль Рәмиев Уфа губернасының Эстәрлетамак шәһәрендә туа. Сугышка алына. 1917 елның декабрь башларында Ырынбурда башкортларның 1нче Корылтае уза. Зур җыенга татарлардан вәкил итеп чакырылган Галимҗан Ибраһимов үзенә ярдәмче-адьютант итеп Уфа ...

                                               

Гали Рәхим

Гали Рәхим 1892 елның 4 ноябрендә Казанда II гильдия сәүдәгәр гаиләсендә туа. Башта "Мөхәммәдия" мәдрәсәсендә, аннары Казандагы коммерция училищесында белем ала. Шуннан соң Мәскәү сәүдә институтын тәмамлый. 1919-1930 елларда фәнни-педагогик хезмә ...

                                               

Камил Рәхимов

Севастополь мәчетенең имам-хатыйбы Йосыф Исмәгыйль улы Рәхимовка 1938 елда "халык дошманы" дип чыгарылган үлем җәзасы турындагы карар ун елга ирегеннән мәхрүм итүгә алыштырылган. Төрмәдә 1943 елның 19 февралендә йөрәк өянәгеннән вафат була. 1957 ...

                                               

Рәүф Сабиров

Рәүф Сабиров, Рәүф Әхмәт улы Сабиров - дәүләт эшлеклесе, 1921 - 1924 елларда Татарстан Үзәк башкарма комитеты президиумы рәисе. Татарстан АССР хакимияте тарихына мондый югары урынны биләгән иң яшь кеше булып кергән шәхес.

                                               

Садри Җәлал

1891 елда Казан губернасы Тәтеш өязе Ильин-Шонгут волостенә керүче Апас авылында хәзерге Апас районы мулла гаиләсендә туа. 1910 елда атаклы Иж-Бубый мәдрәсәсен, 1915 елда Казанда Татар укытучылар мәктәбен тәмамлый. 8 бала атасы. 1931 елның 8 май ...

                                               

Мирсәет Солтангалиев

Мирсәет Хәйдәргали улы Солтангалиев – атаклы совет сәясәт һәм дәүләт эшлеклесе. Мөселман халыклары арасыннан Сталин чорындагы иң югары дәрәҗәдә торган большевик-җитәкче. Стәрлетамак өязендә рус теле укытучысы гаиләсендә туа. Мирсәет алты яшьтән у ...

                                               

Кәрим Тинчурин

Кәрим Тинчурин 1887 елның 15 сентябрендә Пенза губернасының хәзерге Пенза өлкәсе Спасск районы Аккүл-Тараклы Белоозерка авылында игенче гаиләсендә туа. Күрше авыл Татар Шалдавычы мәдрәсәсендә башлангыч белем алганнан соң, ул 1900 елда Казанга кил ...

                                               

Гомәр Толымбай

Габделхак Җәләлетдин улы Шаһиәхмәтов – мәшһүр язучы. Гомәр 1900 елның 14 апрелендә Сембер губернасының Буа өязе хәзерге Татарстанның Буа районы Толымбай авылында туа. Башта ул үз авылларында, аннан Буа мәдрәсәсендә укый. Аннары Петроградка китә, ...

                                               

Фазыл Туйкин

Фазыл Әхмәткәрим улы Туйкин 1887 елның 22 июнендә Татарстанның Лениногорск районы Зәй-Каратай авылында мәэзин гаиләсендә дөньяга килә. Җиде яшеннән ятим калып, башта авыл мәдрәсәсендә, соңрак чоры өчен шактый дәрәҗәле саналган" Хәкимия”," Мөхәммә ...

                                               

Хәсән Туфан

Хәсән Туфан 1900 елның 27 ноябрендә яңа стиль белән 9 декабрьдә Казан губернасы Чистай өязе Иске Кармәт авылында крестьян гаиләсендә сигезенче бала булып туа. 1905 ел инкыйлабыннан соң Иске Кармәттә мәктәп ачыла. Хәсән, шушы мәктәпкә йөрү белән б ...

                                               

Миргазиз Укмаси

Миргазиз Зәбиров 1884 елның 14 июнендә Татарстанның Балык Бистәсе районы Кече Укмас авылында мулла гаиләсендә туа. Башта үз авылларында башлангыч мәктәптә, аннан Мамадыш өязендәге Иләбәр, Сатыш авыллары мәдрәсәләрендә укый. Соңыннан, Казанга киле ...

                                               

Бакый Урманче

Бакый Урманче, Габделбакый Идрис улы Урманчиев, Күл Черкене, Черки-Килдураз вулысы, Тәтеш өязе, Казан губернасы, Россия империясе - 6 август 1990, Казан, РСФСР, СССР) - татар һөнәри сынлы сәнгатенә нигез салучы, рәссам, график, скульптор һәм архи ...

                                               

Шамил Усманов

Шамил Хәйрулла улы Усманов - татар язучысы, драматург, җәмәгать эшлеклесе, гражданнар сугышы каһарманы, СССР Язучылар берлеге әгъзасы.

                                               

Маһинур Фәйзуллина

Маһинур Фәйзуллина, Маһинур Гайнулла кызы Фәйзуллина - әдәбият галиме, тәнкыйтьче, тәрҗемәче, Казан пединституты һәм Алабуга укытучылар институты укытучысы, доцент, филология фәннәре кандидаты, АДПИның әдәбият кафедрасының беренче мөдире. Кандида ...

                                               

Муллаян Халиков

Муллаян Дәүләтша улы Халиков – БАССР Халык Комиссарлары Советы Рәисе, Башкорт Совет Республикасын төзү турында” Килешүдә имзасын В.И. Ленинныкы белән янәшә куючы.

                                               

Галә Ходаяров

Галә Ходаяров - мөгаллим, шагыйрь, җәмәгать эшлеклесе. Татарстанның Мәгариф комиссары. Башкортстан һәм Татарстан тарихында якты эз калдырган шәхес.

                                               

Кәрим Хәкимов

Кәрим Габдрәүф улы Хәкимов, яки "Кызыл паша", کریم حاكم) - күренекле совет дипломаты һәм ижтимагый-сәяси эшлеклесе. Кәрим Хәкимов - Совет Русиясенең гарәп илләрендәге беренче вәкаләтле вәкиле. Советлар Союзы белән гарәп-фарсы дәүләтләре арасында ...

                                               

Ягъкуб Хәлили

Ягъкуб Хәлили, Ягъкуб Ибраһим улы Хәлиуллин - педагог, журналист, нәшир. Төрки халыклар дөньясында икенче, татар хатын-кызлары өчен беренче хатын-кызлар журналы буларак инкыйлабка кадәр үк нәшер ителгән "Сөембикә" журналының мөхәррире. 1937 елда ...

                                               

Гарәфи Хәсәнов

1921 елда Казан шәһәрендә туа. Г. Хәсәнов әдәбиятка бик яшьли килгән авторларның берсе. Ул ун яше тулар-тулмас ук яза башлый һәм 1932 елда "Яшь ленинчы" газетасында "Әй күңелле лагерьда" исемле беренче очерк-хикәясен бастыра. Мәктәптә укыганда әд ...