ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 255


                                               

Икенче чирмеш сугышы

Икенче чирмеш сугышы - Рус патшалыгына кушылганнан соң чирмәшләрнең күтәрелеше. Хөкүмәт гаскәрләренең биңүе белән тәмамланды. Күтәрлеш 1571 елда, Кырым ханы Дәүләтгәрәйнең уңышлы явыннан һәм аның тарафыннан Мәскәүне яндыруыннан башлады. Күтәрелеш ...

                                               

Мари Автономияле Совет Социалистик Республикасы

Мари Автономияле Совет Социалистик Республикасы - РСФСР составында автономияле республика. Башкала - Йошкар-Ола шәһәре.

                                               

Мари автономияле өлкәсе

Мари автономияле өлкәсе - 1920 - 1936 елларда булган РСФСР составында административ-территориаль берәмлек. Башкала - Краснококшайск 1927 елдан - Йошкар-Ола шәһәре.

                                               

Пугачёв имәне

Пугачёв Имәне - Мари Илендәге Волжск районындагы Марий Чодра тыюлыгының Өрәңге Тавы бүлегендә үсүче зур имән агачы. Конан-Ер күленнән 1 километр да урнашкан. 2013 елда агачның табигать һәйкәле статусы расланган

                                               

Өченче чирмеш сугышы

Икенче чирмеш сугышы - Патша хакимияте сәясәтенә каршы чирмеш халкының күтәрелеше. Күтәрелештә башка Идел буе халыклары катншканнар. Күтәрлеш 1581 елның язын башланган: татарлар, хантлар һәм мансыйлар Строгановлар биләмләренә һөҗүм иткәннәр. Соңр ...

                                               

Мордва Автономияле Совет Социалистик Республикасы

Мордва Автономияле Совет Социалистик Республикасы - РСФСР составында автономияле республика. Башкала - Саранск шәһәре.

                                               

Мордва автономияле өлкәсе

Мордва автономияле өлкәсе - 1930 - 1934 елларда булган РСФСР Урта Идел крае составында административ-территориаль берәмлеге. Административ үзәге - Саранск шәһәре.

                                               

Пенза губернасы

Пенза губернасы - Русия империясенең һәм РСФСР административ берәмлеге. Элекке Пенза губернасы территориясендә хәзерге Мордовиянең һәм Пенза өлкәсенең зур өлешләре урнашкан.

                                               

Урта Идел крае

Урта Идел крае - 1929 - 1936 елларда булган РСФСР составында административ-территориаль берәмлек. Административ үзәге - Самар шәһәре.

                                               

Урта Идел өлкәсе

Урта Идел өлкәсе - 1928 - 1929 елларда булган РСФСР составында административ-территориаль берәмлек. Административ үзәге - Самар шәһәре.

                                               

Кечкенә иптәшләр

"Кечкенә иптәшләр" журналы - 1924 елның мартыннан Мәскәүдә чыгучы яңа советчыл татар журналы. "Тәрбиятел-әтфаль", "Ак юл", "Балалар дөньясы" яшь буынны милли һәм динле итеп тәрбияләү, чын татар җанлы кешеләр үстерү максатын куйсалар, "Кечкенә ипт ...

                                               

Октябрь баласы (журнал)

1929 елның гыйнвар пленумында Комсомол Үзәк Комитетының татар-башкорт яшьләре бюросында, бюроның секретаре М. Җәлил балалар өчен журнал кирәклеге турыда махсус доклад ясый. Нә­тиҗәдә пленум "Октябрь баласы" исеме белән журнал чыгару турында карар ...

                                               

Русия Югары Советы куып таратылуы

Россия Югары Советы куып таратылуы - 1993 елның 21 сентябрь - 4 октябрьдагы Россия Федерациясендәге эчке сәяси конфликты. 1992 елда башлаган конституцон кризис нәтиҗәсендә килеп чыккан. Конфликт нәтиҗәсе - Мәскәү урамнарындагы кораллы бәрелешләре ...

                                               

ССРБ Югары Шурасы

Совет Социалистик Республикалар Берлегенең Югары Шурасы, ССРБ Югары Шурасы) - 1938 - 1991 елларда гамәлдә торган, Совет Социалистик Республикалар Берлегенең иң югары канунбирү һәм вәкиллекле органы. 1938-1989 елларда сессияләргә генә җыелган булг ...

                                               

Яжелбицы солыхы

Яжелбицы солыхы - 1456 елның февралендә мәскәү-новгород сугышы нәтиҗәләре буенча Мәскәү һәм Владимирның Бөек кенәзе Василий II Темный һәм Новгород республикасының хөкүмәте тарафыннан имзаланган солых турындагы килешү. Бу килешү Новгородның Мәскәү ...

                                               

Җиңү Тантанасы

Җиңү Тантанасы яки Җиңү Парады - 1945 елның 24 июнендә Мәскәүнең Кызыл мәйданында үткәрелгән парад, фашист Алмания өстеннән Бөек Ватан сугышында Җиңүгә багышланган тантана. Җиңү Тантанасын Совет Берлеге маршалы Георгий Жуков кабул иткән. Совет Бе ...

                                               

Псков кривичлары

Славяннар яшәүче өнбатыш территорияләрдән, Висла һәм Одер елгалары арасында урнашкан җирләрдән килеп чыкканнар. IX-XII гасырларда Псков кривичлары Великая елга бассейны, Псков күле яры һәм Гдов округында таралганнар. Псков сөйләшләре төркеме Пско ...

                                               

Псков республикасы

Псков республикасы, шулай ук Псков Вече Республикасы, Псков феодаль республикасы, Псков кенәзлеге, рәсми - Псков дәүләте, Псков җире - башкаласы Псков шәһәрендә булган Русь территориясендә урта гасыр дәүләт берәмлеге. XI гасыр башыннан алып 1136 ...

                                               

Самар губернасы

Самар губернасы 1851 елның 1 гыйвраында барлыкка килә. Губерна составына Ырынбур губернасының 3 өязе, Сембер губернасының 2 өязе һәм Сарытау губернасының 2 өязе кертелгәннәр. 1918 елда Новоузенск һәм Николаевск өязеләрнең өлешләре Идел буе алманн ...

                                               

Тула губернасы

Туган тел буенча состав, 1897: рус теле - 99.54%, яһүд теле - 0.19%. Дини состав, 1897: православлар - 99.50%, яһүдиләр - 0.20%, искейолачылар - 0.13%.

                                               

Манчыл мәдрәсәсе

Манчыл мәдрәсәсе, Сәйдуковлар мәдрәсәсе - 1841 - 1917 елларда Төмәннән ерак булмаган Манчыл авылында эшләгән җәдиди мәдрәсә. Манчыл мәдрәсәсе - яңа ысул буенча укытуга бөтен Россия мәдрәсәләре арасында беренчеләрдән булып күчкән мәдрәсә.

                                               

Дебёсы өязе

Дебёсы өязе БҮБК декреты нигезендә 1921 елның 8 декабрендә барлыкка килә. Өяз составына элекке Вятка губернасының Глазов һәм Сарапул өязләренең волостьлары кертеләләр. 1923 елның 26 ноябрендә БҮБК декреты нигезендә Дебёсы өязе юкка чыгарыла; 9 во ...

                                               

Можга өязе

Можга өязе - Вотяк автономияле өлкәсе эчендә административ-территориаль берәмлек. Өяз үзәге - 1921 - 1924 елларда - Можга шәһәре, 1924 - 1929 елларда Красный шәһәре.

                                               

Нократ губернасы

Вятка губернасы - Русия империясенең административ берәмлеге. 1796 елда Вятка калгайлыгыннан чыккан. Элекке Вятка губернасы территориясендә хәзерге Удмуртиянең һәм Киров өлкәсенең зур өлешләре урнаша.

                                               

Селты өязе

Селты өязе БҮБК декреты нигезендә 1921 елның 8 декабрендә барлыкка килә. Өяз составына элекке Вятка губернасының Малмыж өязенең вулыслары кертелә. Өяз 1924 елның административ реформасы нәтиҗәсендә юкка чыгарыла; Глазов өязе составына ике вулыс, ...

                                               

Удмурт Автономияле Совет Социалистик Республикасы

Удмурт Автономияле Сәвит Социалистик җɵмһүрᴎятсы - 1930-1990 елларда хәзерге Удмуртия территориясендә урнашкан җɵмһүрᴎят.

                                               

Удмурт автономияле өлкәсе

Удмурт автомияле өлкәсе - РСФСР составында административ-территориаль берәмлек. 1932 елга кадәр Вотяк автономияле өлкәсе рус. Вотская автономная область, арча Вотяк автономи улос исемен йөрткән. Адмнистратив үзәге - Ижау шәһәре 1921 елның гыйнвар ...

                                               

Троицк өязе

Троицк өязе - Уфа калгайлыгы, Ырынбур губернасы һәм Чиләбе губернасы эчендә административ-территориаль берәмлек. Өяз үзәге - Троицк шәһәре.

                                               

Чиләбе губернасы

Чиләбе өлкәсе - 1919 - 1923 елларда булган РСФСР составында административ-территориаль берәмлек. Губерна үзәге - Чиләбе шәһәре.

                                               

Чиләбе операциясе

Чиләбе операциясе - ватандашлар сугышы барышында 1919 елның июль - августта узган ЭККА Көнчыгыш фронтының Көнбатыш армиясе көчләренә каршы һөҗүм итү операциясе. ЭККА Көнчыгыш фронты каршы һөҗүменең состав өлеше.

                                               

Чиләбе өязе

Чиләбе өязе - Пермь калгайлыгы, Уфа калгайлыгы, Ырынбур губернасы һәм Чиләбе губернасы эчендә административ-территориаль берәмлек. Өяз үзәге - Чиләбе шәһәре.

                                               

Чуаш Автономияле Совет Социалистик Республикасы

Чуаш Автономияле Совет Социалистик Республикасы - РСФСР эчендәге автономияле республика. Башкала - Чабаксар шәһәре.

                                               

Чуаш автономияле өлкәсе

Чуаш автономияле өлкәсе - 1920 - 1925 елларда булган РСФСР составында автономияле өлкә. Үзәге - Чабаксар шәһәре.

                                               

Якут Автономияле Совет Социалистик Республикасы

Якут Автономияле Совет Социалистик Республикасы - РСФСР составында оешкан автономияле җөмһүрият. 1922-1992 елларда башкаласы белән Якутск шәһәрендә гамәлдә булган. Ул Лена, Анабара, Оленёк, Яна, Индигирка елгалары бассейнында, Колыма түбәнлегендә ...

                                               

Якутия явы

Якутия фетнәсе яки Якутия явы - Ватандашлар сугышның соңгы эпизоды. Сугыш хәрәкәтләре 1921 елның сентябреннән 1923 елның июньгә кадәр дәвам иткән.

                                               

Якутск өлкәсе

1638 елда Якутск өязе оештырылган. 1775 елда Якутск өязе Якутск провинциясенә, ә 1783 елда Иркутск губернаның Якутск өлкәсенә үзгәртеп корылган. 1805 елда Якутск өлкәсен Иркутск губернасы составыннан аерып чыгарыла. 1920 елның апрельдә Сибревком ...

                                               

Berençe çeçen suğışı

Berençe çeçen suğışı yä İçkeriä bäysezlege öçen suğış yä Çeçen Cömhüriätendä RF konstitutsion tärtiben torğızu - Rusiä ğäskärläre häm tanılmağan İçkeriä Cömhüriäte arasında 1994-1996 yılda bulğan suğış. Suğış İçkeriädä häm Tönyaq Qawqaz qayber tö ...

                                               

İkençe çeçen suğışı

İkençe çeçen suğışı - Çeçen suğışınıñ ikençe öleşe, 1999 - 2000 yılda aktiv xärbi däwer, 2000 yıldan soñ pısqıp yanuçı nizağına äwerelä, älegä dä konflikt däwam itä. Läkin 2009 yılnıñ 16 aprelendä KTO tärtibe yuqqa çığarıla.

                                               

Боз өсте сугышы

Боз өсте сугышы, шулай ук Чудь күлендә сугыш - 1242 елның 18 апрелендә Александр Невский җитәкләгән Новгород җөмһүрияте белән Владимир көчләре Ливон ордены гаскәренә каршы Чудь күлендә узган сугыш. Ливон орденының 1240-1242 еллардагы басып алу һө ...

                                               

Варшава-Ивангород операциясе

Галиция бәрелешендә җиңелү Австрия-Маҗарстанның хәле хәрби һәлакәт чигенә җиткән. Шул шартларда алман гаскәре үзенең берлектәшенә ярдәмгә килде һәм үз көчләренең өлешен көньякка юллаган, Силезиядә Август фон Макензен җтиәкчелеге астында 9-нче гас ...

                                               

Вильно операциясе

Вильно операциясе яисә Свенцяны һөҗүме - Беренче бөтендөнья сугышының Көнчыгыш фронтында 10-нче алман гаскәренең 10-нче рус гаскәренә каршы гамәлгә ашырган операция. 1915 елның 9 сентябрьдә Вилкомир тирәсендә алман гаскәрләре рус фронтын өзделәр. ...

                                               

Галиция бәрелеше

Галиция бәрелеше - Беренче бөтендөнья сугышының иң эре бәрелешләрнең берсе. Шул бәрелеш нәтиҗәсендә рус гаскәрләре Автсриядән бөтен көнбатыш Галицияне һәм Буковинаны диярлек тартып алганнар һәм Перемышльны камап алганнар.

                                               

1-нче Беларус фронты

Беренче Беларус фронты рус. 1-й Беларусский фронт 1Бел.Ф) – Бөек Ватан сугышы вакытында ССРБ Кораллы көчләре эчендәге оператив стратегик хәрби берләшмә.

                                               

1-нче гвардия кавалерия корпусы

1-нче гвардия кавалерия корпусы) - Бөек Ватан сугышы вакытындага ССРБ Кораллы Көчләре составында ЭККАның атлы берләшмәсе. 1941 елның 26 ноябрендә Украина ССР Совнаркомы исемендәге 2-нче кавалерия корпусыннан төзелгән. Гамәлдәге армия составында б ...

                                               

1-нче гвардия танк армиясе

1-нче гвардия танклар армиясе рус. 1-я гвардейская Краснознамённая танковая армия кыскача 1 ГвТА) - Бөек Ватан сугышы вакытында һәм аннары ЭККГның һәм ССРБ Кораллы Көчләренең оператив хәрби берләшмәсе. 1944 - 1991. ГСОВГ ГСВГ, ЗГВ составында. Ида ...

                                               

1-нче танк армиясе (ССРБ)

Катуков М. Е. На острие танкового удара // - Москва, Воениздат, 1974 Гарин Ф. Я любил их больше всех. // - Москва, "Советская Россия", 1973, 560 с. Ананьев И.М. Танковые операции в наступлении: По опыту Великой Отечественной войны 1941-1945 гг. / ...

                                               

1-нче Украин фронты

1943 - 1944 елның кыш-яз кампаниясен Кызыл Армия Украинаның Уңъягында зур һөҗүм Днепр-Карпаты опреациясе, 24 декабрь 1943 - 17 апрель 1944 белән башлый. Дүрт айлы һөҗүм нәтиҗәсендә алман "Көньяк" һәм "А" армияләр төркемнәре тар-мар ителәләр; Кызы ...

                                               

10 нче армия (ССРБ)

10-нчы армия рус. 10-я армия 10 А) – Бөек Ватан сугышында, һәм сугыштан алда элегрәк, ССРБ Кораллы көчләре эчендәге оператив хәрби берләшмә бөтен гаскәрле армия.

                                               

10-нчы армия (ССРБ)

10-нчы армия рус. 10-я армия 10 А) – Бөек Ватан сугышында, һәм сугыштан алда элегрәк, ССРБ Кораллы көчләре эчендәге оператив хәрби берләшмә бөтен гаскәрле армия.

                                               

11-нче армия (ССРБ)

11-нче армия) – Бөек Ватан сугышында, һәм сугыштан алда элегрәк, ССРБ Кораллы көчләре эчендәге оператив хәрби берләшмә.