ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 253


                                               

Харәзем Халык Совет Җөмһүрияте

Хорезм Халык Совет Җөмһүрияте, Харәзем Халык Совет Республикасы - Урта Азиядәге 1920 - 1924 елларда бәйсез дәүләт булып яшәп алган җөмһүрият. Башкаласы - Хивә.

                                               

Зимства

Зимства - Русиядә сайлаулы жирле үзидарә органнары. 1864 елгы жир реформасы нигезендә гамәлгә кертелә. Казан губернасында 1864 елдан губерна һәм өяз зимствалары эшли. Зимстваларның житәкче органнары - губерна яки өяз җыелышлары, башкарма органнар ...

                                               

Кулаклар

Кулаклар яки байгуралар - Октябрь инкыйлабына кадәрге Русиядә таза тормышлы крестьяннәрнең атамасы. Кулаклар эре биләмәләргә һәм җитештерү чараларына капитал хуҗа булып, ялланма хезмәт белән файдаланган. XX гасыр башында алар Русия крестьян хуҗал ...

                                               

Мишчәннәр

Мишчәннәр - шәһәр-бистәләрдә яшәүче һөнәpчеләр, вак сәүдәгәрләр, йорт хуҗалары һәм башкаларны эченә алган социаль катлау атамасы. Русия империясендә 1775-1917 елларда актив кулланышта була. Мишчәннәр катлавы керәстияннәр, бөлгенлеккә төшкән сәүдә ...

                                               

Орски өязе

Орски өязе - 1782 - 1928 елларда Русия имериясе Ырынбур губернасы составында административ берәмлек. Чиктәшлек. XIX гасыр азагында төньяк-көнбатышта Уфа губернасы, төньякта һәм көнчыгышта - Верхнеурал өязе, көньяк-көнчыгышта һәм көньякта - Тургай ...

                                               

Сахалин бүлеге

Туган тел буенча состав, 1897: рус теле - 56.2%, украин теле - 8.4%, нивх теле - 7%, поляк теле - 5.8%, "татар" теле - 5.4%, айн теле - 5.1%, "тунгус" теле - 3.2%, алман теле - 1%. Дини состав, 1897: праваслаулар - 69.5%, башка христиан булмаган ...

                                               

Хакыйкый дәүләт киңәшчесе

Хакыйкый дәүләт киңәшчесе - Русия империясендә дәрәҗәләр исемлеге буенча IV класстагы ватандашлык дәрәҗәсе, чины.

                                               

Хакыйкый яшерен киңәшче

Хакыйкый яшерен киңәшче - Русия империясендә дәрәҗәләр исемлеге буенча II класстагы ватандашлык дәрәҗәсе, чины.

                                               

Өяз үзәге булмаган шәһәр

Өяз үзәге булмаган шәһәр - Русия империясендә шәһәр хокукларына ия булган, ләкин өязнең идарә үзәге булмаган торак пункт. Посадтан исем белән генә аерылган булган.

                                               

Кешеләргә хөкем кануны

Кешеләргә хөкем кануны ", яки Константин судебнигы - борынгы славян хокукы һәйкәле. Төп чыганак итеп Византия хокукы билгеләнгән.

                                               

Айбәк

1480 елдан Олы Урдага каршы сугыша, 1481 Ногай Урдасы морзалары Муса һәм Ямгөрче ярдәмендә Әхмәт ханны җиңә һәм үтерә. 1492 елда бертуганы Мамык киләчәк Казан ханы, ногай морзалары Муса һәм Ямгөрчи белән бергә Идел буена яу белән килә, Хаҗитархан ...

                                               

Себер ханлыгы

Себер ханлыгы - 1428-1598 елларда Көнбатыш Себердә урнашкан татар феодаль дәүләте. Төп халкы – себер татарлары. Күрше дәүләтләр – Пермь кенәзлеге, Казан ханлыгы, Ногай Урдасы. Себер ханлыгына Алтын Урда җучиләре династиясенең Шәйбанилар ыруыннан ...

                                               

Аргын

Аргын - төрки кабилә, казакъ халкының Урта җүзен тәшкил итүче алты казахкъ кабиләсенең берсе. Иң күп санлы казакъ кабиләсе, Җучи олысыннан Әбу-Сәиднең оныкчыгы Тимур каршындагы Тимурид дәүләтенә күчкән, аннан Мавераннахрадан Себер ханлыгына, ә Кү ...

                                               

Кашлык

Кашлык, Иртеш елгасының уң яры буендагы урта гасырлар шәһәре. XV гасыр азакларыннан Себер ханлыгы башкаласы. Иң куәтле үсеш чоры XVI гасырның беренче яртысына туры килә. 1582 елда атаман Ермак сугышчылары тарфыннан яулап алына һәм җимерелә.

                                               

Совет Социалистик Республикалар Берлеге

Бу мәкаләнең латин әлифбасындагы игезәге бар. Совет Социалистик Республикалар Берлеге - 1922 елдан 1991 елга кадәр, Аурупа һәм Азия кыйтгаларында, Урта Ауразиядә урнашкан дәүләт. 1977 елның Конституция буенча - күпмилләтле дәүләт. 1922 елның 30 д ...

                                               

SSRB däwlät iminlek komitäte

SSJB dəwlət iminlek komitəse ýəki DIK - 1954-1991 ýyllarda eš itkən SSJBneň dəwlət iminlegen təmin itüče üzək dəwlət organy. DIKneň töp wazifalaryna tyšqy küzləw, kontyrküzləw, operativ-ezləw eščənlege, SSJB dəwlət čiklaren saqlaw, Kömünistik fir ...

                                               

Советлар Берлеге коммунистик фиркасе

Советлар Берлеге Коммунистик Партиясе яки Советлар Союзы Коммунистик Фиркасе - Совет Социалистик Җөмһүриятләр Берлегендә хакимлек итүче фирка, 1920-еллардан 1990 елга кадәр - СССРның бердәнбер фиркасе. Хакимлек итүгә монополия хокукына ия булган, ...

                                               

ССРБ дәүләт гимны

1930-елларда Советлар Берлеге дәүләт гимны язылышка конкурс башланган, бу конкурс чикләрдә "Большевиклар партиянең" гимны язылган В. И. Лебедев-Кумач сүзләре, А. В. Александров музыкасы. 1943 елда С. Михалков һәм Г. Эль-Регистан А. Александров му ...

                                               

Ästerxan xanlığı

Bu mäqäläneñ kirill älifbasındağı igezäge bar. Ästerxan xanlığı Xacítarxan xanlığı, Altın Urdanıñ tarqalu çorında barlıqqa kilgän feodal Tatar däwlätlärennän berse. 1460. yıllarda oyışa Berençe, oyıştıruçı xan - Mäxmüd xan. Üzäge – Xacítarxan şäh ...

                                               

Әстерхан ханлыгы

Әстерхан ханлыгы яки Хаҗитархан ханлыгы - XV гасырда Алтын Урда таркалуы нәтиҗәсендә барлыкка килгән дәүләт. Әстерхан ханлыгына 1459 елда Кече Мөхәммәтнең өлкән улы Мәхмүт нигез сала һәм шуның белән яңа татар дәүләте хакимнәренең нәселен башлап җ ...

                                               

Валериан Куйбышев

Валериан Владимирович Куйбышев - рус революционеры, совет фирка һәм сәяси эшмәкәре. Кызыл Байрак ордены белән бүләкләнгән. ССРБ-ның 1-6 чакырылыш Үзәк Башкарма комитетының әгъзасы, ВКПб Үзәк Комитеты әгъзалыгына кандидатлыкка 1921 - 1922, ВКПб Үз ...

                                               

Василий Мохов

Мохов Василий Иванович - эсер, Бөтенрусия оештыру җыелышы әгъзасы, Казан Совет эшче-крестьян Республикасының Эчке эшләр халык комиссары.

                                               

Ильяс Алкин

Ильяс Сәетгәрәй улы Алкин - хәрби һәм сәясәт эшлеклесе, географ, Бөтенрусия мөселманнарының хәрби шурасы рәисе, Идел-Урал штатын гамәлгә кую буенча коллегия рәисе, Бөтенрусия оештыру җыелышы әгъзасы, Башкорт корпусы штабы башлыгы, Башкортстанның ...

                                               

Александр Керенский

Александр Фёдор улы Керенский 1881, Сембер, Русия империясе - 11 июнь 1970, Нью-Йорк, Америка Кушма Штатлары) - Русия сәясәт һәм дәүләт эшлеклесе, Вакытлы хөкүмәтнең рәис министры.

                                               

Владимир Ленин

Бу мәкаләнең латин әлифбасындагы игезәге бар. Владимир Илья улы Ленин чын фамилиясе Ульянов ; рус. Влади́мир Ильи́ч Ле́нин - Русия империясе һәм СССР сәясәт һәм дәүләт эшлеклесе, инкыйлабчы, большевиклар фиркасен нигезләүче. 1917 елның Бөек Октяб ...

                                               

Садри Максуди

Бу мәкаләнең латин әлифбасындагы игезәге бар. Садретдин Низаметдин улы Максудов яисә Садри Максуди Арсал Sadri Maqsudi Arsal, төр. Sadri Maksudi Arsal - Русия һәм соңыннан Төркия сәясәтчесе, хокукчысы, дәүләт һәм җәмәгать эшлеклесе. Идел-Урал шта ...

                                               

Мулланур Вахитов

Бу мәкаләнең латин әлифбасындагы игезәге бар. Мулланур Вахитов - күренекле татар сәясәт эшлеклесе. Ул Казанда 1885 елның 10 августында туа. Рус югары уку йортларында белем ала, инкыйлаб рухлы яшьләр белән аралашып, сәяси ышанычсыз дип бәяләнә һәм ...

                                               

Николай Авксентьев

Авксентьев Николай Дмитриевич - Русия империясының сәяси эшмәкәре. Уфа дәүләт киңәшмәсе тарафыннан сайлаулы Вакытлы Бөтенрусия хөкүмәтенең 1918 елның сентябрь - ноябрендәге җитәкчесе.

                                               

Павел Мостовенко

Павел Николаевич Mостовенко - марксист, большевик, совет партия һәм дәүләт эшлеклесе, дипломат. 1927-1930 елларда Бауман исемендәге Мәскәү дәүләт техник университеты ректоры

                                               

Фёдор Раскольников

Фёдор улы Раскольников, Санкт-Петербург, Рәсәй империясе - 12 сентябрь 1939, Ницца, Франция) - Совет хәрби һәм фирка эшлеклесе, дипломат.

                                               

Семён Маслов

Семөн Маслов, Ливны өязе, Әрүл гөбернәсе, Россия империясе - 20 июнь 1938, Мәскәү, СССР) - икътисадчы, Вакытлы хөкүмәтнең игенчелек министры.

                                               

Иосиф Сталин

Иосиф Виссарион улы Сталин декабрь 1878 - 5 март 1953) - совет сәясәт һәм җәмәгать эшлеклесе, 1924 - 1953 елларда ССРБ җитәкчесе, совет диктаторы.

                                               

Бүкәй Урдасы

Бүкәй Урдасы - Рәсәй империясе составындагы вассал ханлык, 1876 елдан - Әстерхан губернасы эчендә административ-территориаль берәмлек.

                                               

Әстерхан губернасы

Туган тел буенча состав, 1897: рус теле - 40.8%, "кыргыз-кайсак" теле - 25%, калмык теле - 13.8%, украин теле - 13.3%, "татар" теле - 5.3%. Дини состав, 1897: праваслаулар - 52.8%, мөселманнар - 32.7%, буддачылар - 13.7%, искейолачылар - 1.6%.

                                               

Виктор Тихомирнов (1889)

Виктор Тихомирнов, Виктор Александр улы Тихомирнов, Казан - 1919 елның 31 марты, шунда ук) - инкыйлабчы, большевик, фирка һәм совет дәүләт эшлеклесе. В.И. Ульяновның фикердәше һәм гаилә дусты. 1917 елдан РСДРП ның Казан комитеты рәисе. Туган шәһә ...

                                               

Дмитрий Фурманов

Дмитрий Фурманов 1891 елның 26 октябрьдә 9 ноябрьдә Кострома губернасы Нерехта өязенең Середа авылында 1941 елдан - Фурманов шәһәре крестьян гаиләсендә туган. Тиздән Фурмановлар гаиләсе Иваново-Вознесенскига күчә. 1900 - 1903 елларда Фурманов шәһ ...

                                               

Русия инкыйлабы (1917)

Россия инкыйлабы - 1917 елда Рәсәй империясендә Февраль инкыйлабында монархияне бәреп төшерү нәтиҗәсендә Вакытлы Хөкүмәт хакимияткә килүдән башлап, Октябрь инкыйлабында Вакытлы Хөкүмәтне бәреп төшерү һәм Совет хакимиятен урнаштыруга кадәр инкыйла ...

                                               

Киев операциясе (1917-1918)

Киев операциясе - Русия ватандашлар сугышы вакытында Советлар Русиясе һәм Советлар Украинасы гаскәрләренең Украина Халык Республикасына каршы стратегик хәрби операциясе. Калып:Русия ватандашлар сугышының хәрби бәрелешның көньяк театры

                                               

Рус-швед сугышлары

1187 - шведская башкаласы Сигтуна карел-новгород гаскәрләре тарафыннан яуланыла һәм җимерелә 1142 - 1164 - шведларның Ладога күлен яулап алыр өчен берничә омтылышы новгород гаскәрләре тарафыннан кире кайтарыла. Беренче швед тәре сәфәре Икенче шве ...

                                               

Столбово солыхы

Столбово солыхы - 1617 елның 27 февралендә Столбово имзаланган солых килешүе, ул 1610-1617 еллардагы русия-швед сугышына нокта куя. Тынычлык солыхы Рус патшалыгы патша Михаил Федорович һәм Швед короллеге король Густав II Адольф арасында, инглиз к ...

                                               

Айрат Гобәйдуллин

Айрат Марат улы Гобәйдуллин - археолог, тарих фәннәре докторы, Идел-Урал төбәгенең урта гасырлар археологиясе буенча белгече, ТР Фәннәр академиясенең А. Х. Халиков исемендәге Археология институтының урта гасыр археологиясе бүлеге баш фәнни хезмәт ...

                                               

Искәндәр Измайлов

Искәндәр Лерун улы Измайлов - археолог, тарихчы һәм этнолог, тарих фәннәре докторы, Идел-Урал регионының урта гасыр археологиясе һәм тарихы, Евразиянең төрки халыкларының этник тарихы, Көнчыгыш Европаның урта гасыр дәүләтләренең корал һәм хәрби т ...

                                               

112-нче Башкорт атлы төмәне

112-нче Башкорт атлы төмәне рус. 112-я Башкирская кавалерийская дивизия – 1942 елның язында оештырылган. Дивизия командиры итеп 42-яшьлек тәҗрибәле офицер, полковник Миңлегали Шайморатов билгеләнгән.

                                               

Аргаяш милли округы

Аргаяш милли округы - Чиләбе өлкәсе составында башкорт милли округы. 1934 елның гыйнвар-ноябрьдә бар булган. Үзәге - Аргаяш шәһәр тибындагы бистәсе.

                                               

Асаба башкортлар

Башкортларнын асабалык хокукы ― башкортларның гадәти хокук нормаларына туры килгән жирдән файдалану һәм җир биләүенең гомуми зарури кагыйдәләре системасы.

                                               

Батырша хәрәкәте

Батырша хәрәкәте - Идел-Урал буенда XVIII гасырның икенче яртысында үткән иң зур түнтәрелешләрнең берсе.

                                               

Башкорт күтәрелеше (1681–1684)

Баш күтәрүчеләрнең җитәкчесе мөселман дин әһеле Сәет батыр булган. Беренче һөҗумне баш күтәрүчеләр Нугай һәм Себер даругаларында башлый. 1681 елның җәендә дөем отрятка берлешәләр. 1682 елның язында көрәш киң колач ала: Казан даругасындагы күтәрел ...

                                               

Башкорт күтәрелеше (1704–1711)

Күтәрелешнең башлануы прибыльщик салым җыючылар А. Жихарев һәм М. Доховның 1704 елның август указы белән бәйле. Дәүләт табышын арттыру максатында алар яңа салымнар уйлап чыгарган. Яңа указ белән 72 салым кертелә, шул исәптән муллага, мәчеткә һәм ...

                                               

Башкортлар турында нигезләмә

Башкортлар турында нигезләмә - 1863 елның маенда Александр II раслаган башкортларның Русия дәүләте составында хокук урынын билгеләгән мөһим кәгазь. Документның проектын Ырынбур генерал-губернаторы Безак әзерли. XIX гасыр уртасында Казакъстан Рәсә ...

                                               

Башкортларның хәрби хезмәте

Башкортларның хәрби хезмәте - Башкортстан состав өлеше булган дәүләтләрдә башкортларның хәрби йөкләмәләре. Россия әрмесе сафында башкортлар рус хөкүмәте алып барган бөтен сугышларда да катнашкан. XVI - XVIII гасырларда башкорт полклары катнашкан ...