ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 249


                                               

Выру (этнос)

Выру - Эстониянең Вырумаа тарихи өлкәсенең көчле үзаңга ия халкы. Вырумаада якынча 74000 кеше яши. Тарту һәм Таллинн шәһәренләрендә халык шулай ук үзен еш кына выру дип атый. Бу халыкның сөйләме - вырус диалекты Балтыйк буе фин тел төркемчәсенә к ...

                                               

Емь

Андреас Шегрен, академик А.Х. Лербергның "Ямь" елъязмасы язмасының һәм Финляндия көньягындагы тарихи Häme шведча tavastland, лат. tavaste өлкәсе атамасының аваздашлыгы белән Хяме hämäläiset финнарын чагыштыра. Икенче теория буенча ямь Ладоганың т ...

                                               

Ижора

Ижо́ра - азсанлы фин-угыр халкы. Элек - водь белән беррәттән Ижора җиренең төп халкы. XX гасыр уртасына кадәр ижора телен һәм үзенчәлекле гореф-гадәтләрен саклап килгәннәр. Хәзерге вакытта тулысынча диярлек ассимиляциягә дучар булганнар. Туган те ...

                                               

Кареллар

Кареллар - Балтик буе - фин халкы, Карелиянең төп халкы. Халык саны 93.3 мең, ↓88 850. Карелиядә 65.7 мең, Тверь өлкәсендә 14.6 мең, Эстониядә, Латвиядә, Беларусиядә, Украинада, Казакъстанда яшиләр. Карелларның яртысы карел телендә, күпчелеге рус ...

                                               

Коми-пермьнәр

Ко́ми-пермяклар яки пермяклар ; - күбесенчә Россиядә яшәүче финн-угыр төркеме халкы. 1920-енче елларга кадәр үз атам булып пермяклар, пермичлар, пермяннар булган. Хәзерге вакытта коми-пермяк этнонимы кулланыла. 2010 елда Коми-пермякларның саны 95 ...

                                               

Корела (кабилә)

Корелларның килеп чыгышының төрле версияләре бар. В.И. Равдоникас корелларның ата-бабалары Көнчыгыш Ладога буеннан килгән, дип саный. X. Киркинен корелада чудь һәм вепс кабиләләренең үзара хезмәттәшлеге продуктын күрә. Д.В. Бубрих, шулай ук, коре ...

                                               

Ливлар

Ливлар - Латвиядәге аз санлы халык. Фин-угыр халыкларының Фин-Пермь төркеме Балтика буе-фин төркемчәсенә кертеп карала. Халык саны 177. Латыш телендә аралашалар. Дин тотучы ливлар - лютераннар. Көнчыгыш ливлар һәм көнбатыш ливлар.

                                               

Маҗарлар

Маҗарлар - фин-угыр чыгышлы Аурупада яшәүче халык. Венгриянең төп халкы. Шактый күп маҗарлар Румыниядә, Сербиядә, Словакиядә, Украинада, Россиядә, Германиядә, Бөек Британиядә, Австриядә, АКШда, Чилида һәм Канадада яши. Дин буенча күпчелек маҗарла ...

                                               

Мещера (кабилә)

Мещера турындагы беренче искә алулар Иорданда очрый. Мещера турында искә алулар шулай ук XIII гасыр рус әдәбияты истәлеге Палеяда һәм рус елъязмаларында сакланып калган мәсәлән, Иван IVнең Казанга явы белән бәйле чыганакларда. Мещера өлкә буларак ...

                                               

Мордва

Мордва́ - үз эченә ике халыкны кертүче фин-угыр халкы. Мордва телләренә керүче мукшы һәм эрзя телләрендә сөйләшәләр. Этнографик төркемнәре: эрзяларның - шокша, мукшыларның - каратайлар. Мукшы һәм эрзя кешеләре үзара рус телендә сөйләшеп аңлаша. И ...

                                               

Мукшылар

Мукшы́ - мордва халкының ике төп этник группасының берсе. Фин-угыр телләре төркеменә керүче мукшы телендә сөйләшәләр. СССРда 1989 елгы халык санын алу буенча Мордовия республикасында 180 мең мукшы яшәгән булган, калганнары аннан читтә, Үзәк Росси ...

                                               

Угырлар

Угырлар - тел ягыннан якын булган маҗар, хант һәм манси халыкларының җыелма атамасы. Угыр телләре һәм аларга тамырдаш фин-перм телләре урал телләре гаиләсенә керәләр. Бүгенге көндә угыр телләрендә сөйләшүче халыклар буларак маҗарлар һәм Обь угырл ...

                                               

Фин-угыр халыклары

Манси - 11 432 кеше Россиядә 2002. Хантлар - 28 678 кеше Россиядә 2002.

                                               

Финнар

Финна́р - фин-угыр халык, Финляндиянең төп халкы. Төп аралашу теле - фин теле. Дөньядә барлыгы 6.5 миллионга якын фин яши. Финляндия халкының абсолют күпчелеген тәшкил итә 90 %-тан артык. Швециядә ярты миллионга фин яши биредә фин теле - дәүләт т ...

                                               

Чудь

Чудь - хәзерге Россия Федерациясе территориясендә үткән заманда яшәгән кабиләләренең һәм халыкларның җыелма, кагыйдә буларак, балтыйк буе барча фин группасы халыкларының борынгы рус атамасы. Чудь сүзе элек "естланд яки финланд" ларны аңлаткан, ди ...

                                               

Эстлар

Э́стлар - көнбатыш Аурупа чыганакларында бүгенге Эстония территориясендә Урта гасырларда яшәгән халыкның аталышы. Борынгы рус чыганакларында бу атамага "чудь" атамасы туры килә.

                                               

Чуашлар

Чуашлар - күбесенчә Чуашстанда яшәүче төрки халык. Гомуми халык саны - 1842.3 мең кеше. Россия Федерациясендә 1776.3 мең чуаш яши. Татарстанда - 132.4 мең.

                                               

Башкортстан чуашлары

Башкортстан чуашлары 117317 кеше исәпләнә. 1989-2002 еллардан бирле чуашлар саны үзгәрми диярлек. Башкортостанга чуашларның көчле агымы XVI - XIX гасырларда күзәтелгән.

                                               

Вирьял

Вирьял - чуашларның бер өлеше. "Вирьял" лар белән беррәттән шулай ук "анатри", ягъни түбәндәге чуаш төркеме билгеле.

                                               

Карапапахлар

Үзбәкстанда яшәүче халык - каракалпаклар белән бутамаска Карапапахлар - Иранның төньяк-көнбатышында Көнбатыш Азәрбайҗан останының көньягы һәм Төркиянең иң ерак төньяк-көнчыгышында, Азәрбайҗанда Газакъ районы, Грузиядә, Әрмәнстанда, РФдә яшәүче тө ...

                                               

Алсу Габдуллина

Алсу Ренат кызы Габдуллина - Россия һөнәри футболчысы, "Локомотив" командасы һәм Россия җыелма командасы ярымсакчысы.

                                               

Ирек Зарипов

Зарипов Ирек Айрат улы - Русиянең атказанган спорт мастеры. Җәмәгать эшлеклесе. Ванкувердагы физик мөмкинлекләре чикләнгән спортчылар өчен уздырылучы халыкара спорт ярышлары - Паралимпиаданың дүрт тапкыр чемпионы, Сочи олимпиадасында Русия вәкиле ...

                                               

Николай Колесников

Николай Колесников - танылган авыр атлетика остасы. СССРның атказанган спорт остасы. Авыр атлетика буенча Олимпия уеннары чемпионы. СССР, Европа, дөнья чемпионы. Унсигез тапкыр СССР рекордын, сигез тапкыр дөнья рекордын яңарта. Русиянең яшьләр ко ...

                                               

Марат Сафин (1980)

Марат Мөбин улы Сафин - бөек татар теннисчысы, Русиянең танылган спортчысы, Русиянең Атказанган спорт остасы, элекке Дөньяның беренче ракеткасы. 2011-2017 елларда Дәүләт Думасы депутаты, Хөрмәт ордены кавалеры.

                                               

Тыва гимны

Бу куәтле, җырлаучының һәм тыңлаучының аңына һәм бөтен күзәнәкләренә үтеп керә торган гимн 2011 елның 11 августында рәсми рәвештә кабул ителде. Окей Шанагаш сүзләре, Кантомур Сарыглар музыкасы.

                                               

Хөөмәй

Хөөмәй, Хоолиин Хор, Тува бугаз җырлавы, яки төрки бугаз җырлавы - Монголия, Эчке Монголия, Тыва һәм Себер халыклары тарафыннан кулланыла торган обертон җырлауның үзенчәлекле бер төре. 2009 елда ул Хөөмәй, монгол җырлау сәнгате дигән исем астында ...

                                               

Грозный

Грозный - Чечен Республикасының башкаласы, Сунжа елгасы ярында урнашкан. Төнъяк Кавказнын эре калаларыннан берсе. Грозныйда Чечен Республикасының 21 % халкы яши. Исем урысча: 30 декабрь 1869 - Грозный шәһәре. 1818 - 30 декабрь 1869 - Грозная кәлгасе

                                               

Тула өлкәсенең административ-территориаль бүленеше

Официальный сайт администрации Тульской области Местное самоуправление в Тульской области Актуальный список ОКАТО Закон "Об административно-территориальном устройстве Тульской области" в редакции от 05.07.2010. Портал органов исполнительной власт ...

                                               

Байкал арты крае

Байкал арты крае - Россия Федерациясенең Азия өлеше субекты. Себер федераль округынә керә. Административ үзәге - Чита шәһәре.

                                               

Диңгез буе крае

Диңгез буе крае - Россия Федерациясенең субъекты. Край 1938 елның 20 октябрендә төзелә. Административ үзәге - Владивосток шәһәре. Мәйданы - 165.9 мең км².

                                               

Камчатка крае

Камчатка крае - Россия Федерациясенең Азия өлеше субекты. Ерак Көнчыгыш федераль округынә керә. Административ үзәге - Петропавловск-Камчатский шәһәре.

                                               

Краснодар крае

Климат күбесенчә уртача континеталь, Кара диңгез буенда Анападан Туапсега алып - ярымкоры Урта диңгездәге климаты, Туапседан төньяграк - субторпик климаты. Гыйнварның урта температурасы - -5…+6 °С, июльнең урта температурасы - +22…+24 °С.

                                               

Ставрополь крае

Ставрополь крае - Россия Федерациясенең Аурупа өлеше субекты. Төньяк Кавказ федераль округына керә. Административ үзәге - Ставрополь шәһәре.

                                               

Хабаровск крае

Хабаровск крае - Россия Федерациясенең Азия өлеше субекты. Ерак Көнчыгыш федераль округынә керә. Административ үзәге - Хабарау шәһәре.

                                               

Амур өлкәсе

Амур өлкәсе - Россия Федерациясенең субъекты. Ерак Көнчыгыш федераль бүлгeынә керә. Административ үзәге - Благовешченск шәһәре.

                                               

Брянск өлкәсе

2002 ел Украин халкы – 20.2 мең кеше Чегән халкы – 3.6 мең кеше Молдова халкы – 1.2 мең кеше Әзербайҗан халкы – 2.4 мең кеше Рус халкы – 1404.0 мең кеше Яһүд халкы – 2.3 мең кеше Татар халкы – 1.2 мең кеше Белорус халкы – 7.7 мең кеше Әрмән халкы ...

                                               

Владимир өлкәсе

Владимир өлкәсе - Үзәк федераль округта урнашкан Россия Федерациясенең өлкәсенең берсе. Өлкә үзәге – Владимир шәһәре. Мәскәү, Ярославль, Иваново, Рязань һәм Түбән Новгород өлкәләре белән чиктәш. Өлкә үзәге - Владимир шәһәре, Владимирдан Мәскәүгә ...

                                               

Волгоград өлкәсе

Волгоград өлкәсе территориясе озынлыгы - төньяктан көньякка һәм көнбатыштан көнчыгышка 400 км дан артык. Волгоград өлкәсе чит ил дәүләтә Казакъстан белән генә көнчыгышта чиктәш. Өлкәнең чиктәш озынлыгы барысы - 2221.9 км, шуның өлешендә Сарытау ө ...

                                               

Вологда челтәре

Вологда челтәре - рус. Волого́дское кру́жево - коклюшкалар белән ишкән рус челтәренең бер төре; Вологда өлкәсендә киң таралган. Вологда челтәрендәге барлык төп сурәтләр бер төрле киңлектәге, тигез генә бормаланып торган, өзеклексез киндер тасма б ...

                                               

Вологда өлкәсе

Вологда өлкәсе – Русия Федерациясенең Аурупа өлеше субъекты. Төньяк-Көнбатыш федераль округына керә. 1937 елның 23 сентябрендә барлыкка килгән. Өлкә үзәге – Вологда шәһәре.

                                               

Воронеж өлкәсе

2002 ел Яһүдләр – 1.5 мең кеше Татарлар – 3.5 мең кеше Әзериләр – 4.2 мең кеше Беларуслар – 5.0 мең кеше Чегәннәр – 4.8 мең кеше Чеченнар – 1.7 мең кеше Төрекләр – 3.4 мең кеше Мордва – 1.2 мең кеше Украиннар – 73.7 мең кеше Молдаваннар – 1.4 мең ...

                                               

Калуга өлкәсе

Калуга өлкәсе - Россия Федерациясенең Аурупа өлеше субекты. Үзәк федераль округына керә. Административ үзәге - Калуга шәһәре.

                                               

Кемерово өлкәсе

Өлкәнең зур өлешне Кузнецк казанлыгы били, көнбатышта - Салаир сырты, көнчыгышта - Кузнецк Алатау, көньякта - Таулы Шория урнаша. Өлкәнең көньяк-көнчыгышта Алтай тавы тармаклары урнашалар; иң бөек ноктасы - Верхний Зуб тавы 2178 м. Төп елгалар - ...

                                               

Таулы Шория

Таулы Шо́рия - Кузнецк Алатавы, Алтай һәм Кемерово өлкәсе чигендә урнашкан таулы-тайга төбәге. Төбәкне шартлы рәвештә Алтай тауларына карый дип әйтергә мөкин. Үз атамасын Шория кечкенә үзешчән Шорлар халкыннан алган, аларның бабалары бөтен Себерд ...

                                               

Киров өлкәсе

Агачлар күбесенчә ылыслы, фосфоритлар, торф, җәнлек мехы, су һәм җир ресурслары. Минераль чимал запслары да бар: известьташлар, мергельләр, балчыклар. Кечкенә нефть запаслары бар; бетонит балчык ятмалары. Киров өлкәсендә Аурупада иң зур фософорит ...

                                               

Киров өлкәсе)

Киров - Россия шәһәре, Киров өлкәсенең административ үзәге. Халык саны - 473 668 кеше, буйсындырылган торак пунктлары белән - 498 340 кеше. Киров өлкәсенең тарихи, мәдәни, сәнәгый һәм фәнни үзәге.

                                               

Кострома өлкәсе

Кострома өлкәсе - Россия Федерациясенең Аурупа өлеше субекты. Үзәк федераль округына керә. Административ үзәге - Кострома шәһәре.

                                               

Курган өлкәсе

Төп елгалар - Тубыл, Исәт Мияс, Теча һәм Сәнәр белән, Уй, Кортамыш, Юргамыш - өлкәнең көнбатыш өлешендә урнашалар. Курган өлкәсендә 2943 күл исәпләнә, аларның күпчелеге көнчыгышта һәм көньяк-көнбатышында урнашалар.

                                               

Курск өлкәсе

2002 ел Руслар – 1 184 049 кеше Чегәннәр – 2 291 кеше Гөрҗиләр – 1042 кеше Әзериләр – 1 933 кеше Беларуслар – 2 878 кеше Татарлар – 1 576 кеше Төрекләр – 1 174 кеше Молдаваннар – 1 251 кеше Әрмәннәр – 5 899 кеше Украиннар – 920 кеше

                                               

Ленинград өлкәсе

Ленинград өлкәсе - Россия Федерациясенең Аурупа өлеше субъекты. Төньяк-Көнбатыш федераль округына керә. Административ үзәге - Санкт-Петербург шәһәре.