ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 157

                                               

Сит бәрелеше

Сит бәрелеше яки Сить елгасында бәрелеш - 1238 елның 4 мартында бер яктан Бурандай җитәкләгән татар-монгол гаскәре һәм икенче яктан Владимир кенәзе Юрий Всеволод улы җитәкчелегендәге рус гаскәре арасында хәлиткеч бәрелеш. Татар-монголларның көнба ...

                                               

Сүбәдәй

Сүбәдәй яки Сүбәдәй батыр, Сүбүдәй баһадир - татар-монгол күренекле гаскәр башлыгы, Тимерчың - Чыңгызханның көрәштәше. 1223-1242 еллардагы барлык татар-монгол яуларында сәргаскәр буларак зур сәләтлеген күрсәтә.

                                               

Татар-монголлар

Кытай тарихчылары игенчелек белән шөгыльләнгән татарларны "ак татарлар" яки "мәдәни татарлар" дип атаганнар. Дәүләтсез хансыз татар кабиләсе "кыргый татарлар" дип аталган. Кытай тасвирлавы буенча "ак татарлар" Бөек ефәк юлы буйлап яшәгән, сәүдә һ ...

                                               

Хубилай

Хубилай - Монгол империясенең ханы, Юань дәүләтенә нигез салучы, Юань династиясеннән Кытайның беренче императоры. Марко Поло китапларында Кублай-хан исеме астында телгә алына. Хубилай - Чыңгызхан оныгы, Толый һәм кереит патшабикәсе Сорхахтани-бик ...

                                               

Хулагу

Хулагу яки Хүләгү - Монгол империясенең хакиме һәм гаскәр башлыгы. Чыңгызхан оныгы, Толый һәм Сорхахтани улы, каһанннар Мәңге һәм Хубилай энесе. Хулагу дәүләтенә нигез салучы, Хулагу нәселеннән хакимнәр Якын Азиядә идарә иткәннәр.

                                               

Шәйбән

Шәйбән яки Шибән - Чыңгызхан оныгы, Җучинең өченче улы, Бату хан энесе. Көнбатышка каршы һөҗүмдә сәргаскәрләрнең берсе. Идел буе Болгары дәүләтен яулап алуда катнашкан.

                                               

Җангали күтәрелеше

Чуалышларны, Болгавыр заманда җимерелгән ил хуҗалыгын торгызу өчен керем эзләп, хөкүмәт үзе китереп чыгара. 1615 елның августында, патша Михаил Федорович указы нигезендә," бишенче акча” җыю башлана. Халыкның күчемсез милегенең һәм керемнең бишенч ...

                                               

Җангали Шөгеров

Җангали Җанмөхәммәт улы Шөгеров - - татар кенәзе, 1615 - 16 еллардагы соңгарак Җангали күтәрелеше тип аталган Урта Идел буенда рус булмаган халыклар күтәрелеше җитәкчесе дип санала.

                                               

Җәбә

Җәбә яки Җәбә-нойон - монгол гаскәр башлыгы, төмәнче, Чыңгызханның иң яхшы гаскәр башлыкларының берсе.

                                               

Сәгыйть Исәнбаев

Сәгыйть Исәнбаев 1895 елның 8 ноябрендә хәзерге Татарстанның Әлки районы Исәнбай-Карамалы авылында туа. Аның фамилиясе Карамалы авылын нигезләгән Исәнбай бабайдан калган. Яше җиткәч, мәдрәсәдә укып, ул аны 1915 елда тәмамлап чыга һәм 1916 елда ук ...

                                               

Сөнгатулла Бикбулат

Бу чорда Сөнгатулла Бикбулат эшсез була. Төрле яктан басымнарга түзә алмыйча, ул 1954 елның 20 ноябрендә 68 яше туларга 7 көн калганда Казан шәһәрендә вафат була.

                                               

Зәйнетдин Агафуров

Зәйнетдин Агафуров – татар сәнагатьчесе, меценат, хәйрияче. 1861 елда Екатеринбурда туган, 1924 елда Харбинда вафат. Әтисе Хисаметдин Гафур улы Казан губернасы Лаеш өязе Юлга авылыннан. Әнисе – Биби-Газизә.

                                               

Камалетдин Агафуров

Камалетдин Агафуров – татар сәнагатьчесе, меценат, хәйрияче, I гильдия сәүдәгәре, "Бертуган Агафуровлар" сәүдә йортына нигез салучыларның берсе, әгъзасы һәм идарәчесе.

                                               

Кашшафетдин Агафуров

Кашшафетдин Агафуров – татар сәнагатьчесе, меценат, хәйрияче, II гильдия сәүдәгәре, "Бертуган Агафуровлар" сәүдә йортына нигез салучыларның берсе, әгъзасы һәм идарәчесе.

                                               

Хисаметдин Агафуров

Хисаметдин Агафуров – татар сәнагатьчесе, меценат, хәйрияче, II гильдия сәүдәгәре, Агафуровлар сәүдә эшенә нигез салучы.

                                               

Әхмәт Хөсәенов

Бертуган Хөсәеновларның бабалары Казан губернасының Мамадыш өязе Кибәхуҗа авылыннан Оренбург якларына 1745 елда килә. Әтисе Хөсәен улы Гали урта кулдагы сәүдәгәр булган. Аның матди хәле мөшкел була, ул табыш урынына бурыч туплау хәленә төшә, сәүд ...

                                               

Abdulla Aliş

Bu mäqäläneñ kirill älifbasındağı igezäge bar. Ğabdullacan Aliş Ğäbdelbarí ulı - tatar yazuçısı, balalar öçen äkiätlär icat itkän, Musa Cälilneñ köräştäş dustı bulğan. Bilgele, anıñ tuğan yağı matur tabiğät qoçağı, üzeneñ irken bolınnarı, közğedä ...

                                               

Fatix Ämirxan

Bu mäqäläneñ kirill älifbasındağı igezäge bar. Fatix Zarif uğlı Ämirxan - tatar ädäbiäteneñ klassigı. Fätxulla xazrät 1909, Xäyät 1911 novellarında, Yäşlär 1913, Tigezsezlär 1915 piesalarında, Urtalıqta 1912 romanında üz zamanınıñ sosial-psixolog ...

                                               

Hadi Taqtaş

Bu mäqäläneñ kirill älifbasındağı igezäge bar. Taqtaş Hadi Möxämmthadi Xäyrulla ulı 1901 1931., şäğir, Tatar Sovet ädäbiätenä nigez saluçılarnıñ berse. Simvolik sürätlärne ğömümiläşterergä omtıludan başlanğan Ğazraillär 1916., Üterelgän päyğämber ...

                                               

Kamil Wäliev

Bu terminnıñ başqa añlatmaları da bar, alarnı qaraw öçen Вәлиев bitenä küçegez Kamil Äxmät ulı Wäliev Камил Әхмәт улы Вәлиев – tanılğan ğälim, fän eşleklese, fizika-matematika fännäre doktorı, RFA akademigı, RFA’neñ Fizika-Texnologiä İnstitutı di ...

                                               

Musa Cälil

Bu mäqäläneñ kirill älifbasındağı igezäge bar. Musa Mostafa ulı Cälil - şağir, Sovetlar Berlege qaharmanı 1956., wafatınnan soñ.

                                               

Möxämmät Mähdiev

Bu mäqäläneñ kirill älifbasındağı igezäge bar. Möxämmät Mähdiev - Tatar xalqınıñ iñ yaratqan yazuçılarınıñ berse. Möxämmät Mähdiev 1930. yılnıñ 1. Dekäberendä Arça yaqlarında tua. Arçada mäğärif buyınça hönäri mäktäben tämamlağaç, dingezdä xärbi ...

                                               

Şihabetdin Märcani

Bu mäqäläneñ kirill älifbasındağı igezäge bar. Şihabetdin Märcani 1818-1889, iláhiät ğälime, tarixçı. Qazan öyäzeneñ Taşkiçü awılında, Boxara, Sämärqänd şähärläre mädräsälärendä belem ala. 1850. yıldan Qazannıñ Berençe Camiğ mäçete imamı, 1867.dä ...

                                               

Mödärris Äğlämov

Bu mäqäläneñ kirill älifbasındağı igezäge bar. Mödärris Äğlämov 1946 yılnıñ 13 oktäberendä Tatarstannıñ Zäy yaqlarında awıl eşçese ğäiläsendä tuğan. Urta mäktäpne tämamlağannan soñ Qazan Däwlät Universitäteneñ "Tatar tele häm Ädäbiäte" bülegendä ...

                                               

Robert Miñnullin

Bu mäqäläneñ kirill älifbasındağı igezäge bar. Balalar şağire Robért Miñnullin 1948 yılnıñ 1 avgustında Başqortstannıñ İleş yağında tua. Urta mäktäpne tämamlağaç, cirle gäcit redaktsiäsendä eşli. 1973 yılda Qazan Däwlät Universitäteneñ "Tarix wä ...

                                               

Rudolf Nuriev

Bu mäqäläneñ kirill älifbasındağı igezäge bar. Nuriev Rudolf Xämit Möxämmät ulı Нуриев Рудольф Мөхәммәт улы. Tatar balet biüçese. Vätçeslav Nijinski, Mixail Barışnikovlar belän berrättän 20 nçe ğasırnıñ iñ mäşhür ir biüçeläre arasında atala.

                                               

Sadri Maqsudi

Bu mäqäläneñ kirill älifbasındağı igezäge bar. Sadretdin Nizametdin ulı Maqsudov yäisä Sadri Maqsudi Arsal tör. Sadri Maksudi Arsal - Rusiä häm soñınnan Törkiä säyäsätçese, xoquqçısı, däwlät häm cämäğät eşleklese. İdel-Ural ştatın qoru eşendä qat ...

                                               

Särwär Ömär

Särwär Ömär Ömärev Qırım Tatarlarınıñ milli xäräkäte başlanğıçında torğan. Särwär üz çığışı belän Qırımnan ide. 1944 yılda Üzbäkstanğa sörelgän bulğan. 1991 yılda Qırımğa qaytqançı ul Üzbäkstannıñ tözeleş ministrı bulıp eşlägän. Qırımğa qaytqaç S ...

                                               

Yunıs Mirğäziän

Bu mäqäläneñ kirill älifbasındağı igezäge bar. Yunıs Mirğäziän - dönyanıñ törle qıytğalarında, okeannarında, diñgezlärendä bulğan, yözlägän danlı qalalarnı üz küze belän kürgän ädip. Mirğäziän Yunıs tatar uquçısın bötenläy yaña dönyağa alıp kerde ...

                                               

Zölfät

Zölfät 1947. yılnıñ Ğínwarında Tatarstannıñ Möslim yağında tuğan. Üniversitättä uqığan, "Yäş Leninçı" gäzetendä, Yazuçılar berlegendä eşlägän. Bügenge köndä "Çayan" jurnalında eşli. Anıñ böten ícatı tuğan yağına bäyle. Ni turında yazsa da, xislär ...

                                               

Bella Äxmädullina

Bu mäqäläneñ kirill älifbasındağı igezäge bar. Bella Äxät qızı Äxmädullina Белла Әхәт кызы Әхмәдуллина – tanılğan sovet şağiräse, XX yözneñ ikençe yartışında iñ zur yazuçılarnıñ berse. Rusiä yazuçılar berdämlege, Rus PEN-üzäge, A.Puşkin is. Sınlı ...

                                               

Äbüsöğüd Äxtäm

Äbüsöğüd Äxtäm Ğäbdelxalik ulı kürenekle cämäğät-säyäsät eşleklese, xoquqçı. Äbüsöğüd Äxtäm 1843 yılnıñ 7 oktäber könne tua. XIX ğasırnıñ 60 70. yıllarında Qazan universitetındä belem ala. 1880-yıllarda Bäläbäy cirlegendä idärä räise, soñınnan xo ...

                                               

Ğabdulla Tuqay

Bu mäqäläneñ kirill älifbasındağı igezäge bar. Möxämmätğärif ulı Ğabdulla Tuqay 1886-1913 عبدالله توقاي‎, Tatar xalıq şağire, Tatar ädäbiäte klassigı, ädäbi tänqitçe, publisist, yaña zaman Tatar ädäbiätenä häm ädäbi telenä nigez saluçı.

                                               

Ğömär Bäşirov

Bu mäqäläneñ kirill älifbasındağı igezäge bar. Ğömär 1901. yılnıñ 7. Ğínwarında xäzerge Tatarstannıñ Arça yaqlarında tua. Awıl mädräsäsendä belem alıp, ul uqutuçı bulıp eşli. Annan soñ Grajdannar Suğışına kitä. Şuğıştan soñ xalıq qazísı bula. 193 ...

                                               

Алия Гәрәева

Алия Гәрәева, Алия Нургаян кызы Гәрәева, Aliä Nurgayan qızı Gäräyeva - спортчы, тренер, РФ халыкара класслы спорт мастеры, дөнья һәм Аурупа чемпионатларының күп тапкырлар призеры. 2005 елга кадәр Россия, 2005 - 2012 елларда Азәрбайҗан җыелма кома ...

                                               

Эдуард Латыйпов (1994)

Бу биатлончы турында мәкалә, театр актеры турында моннан укыгыз Эдуард Латыйпов, Эдуард Ратмил улы Латыйпов - спортчы биатлон, биатлон буенча Россия җыелмасы әгъзасы, биатлон буенча Кышкы Универсиада чемпионы 2019, Дөнья кубогы этабының Оберхоф, ...

                                               

Әхмәтясәви Хөсәенов

Әхмәтясәви Хөсәенов, Әхмәтясәви Хөсәен улы Хөсәенов - Бөек Ватан сугышы ветераны, Актаныш районы авыл хуҗалыгы эшлеклесе.Татарстан АССР атказанган зоотехнигы. 1967-1971 елларда Татарстан АССР Югары шурасы депутаты.

                                               

Хафиз Палютин

Хафиз Палютин, Хафиз Рәхмәтулла улы Палютин, рус. Палютин Хафиз Рахматуллович – дәүләт эшлеклесе, ТАССР юстиция халык комиссары - ТАССР прокуроры. Мамадыш, Буа, Әгерҗе кантоннары башкарма комитеты рәисе, ВКП Әгерҗе район комитеты беренче сәркатиб ...

                                               

Камил Таңгалычев

Камил Таңгалычев, Камил Абидулла улы Таңгалычев - язучы, журналист, публицист. Мордовия Республикасының иҗтимагый пулаты, 2006 елдан Татарстан Язучылар берлеге әгъзасы. Мордовиянең атказанган язучысы, халык шагыйре. Мордовиянең дәүләт премиясе ла ...

                                               

Шамил Шәрифуллин

Шамил Шәрифуллин, Шамил Камил улы Шәрифуллин, рус. Шарифуллин Шамиль Камильевич - композитор, педагог, фольклорчы. Татарстанның Тукай премиясе, РСФСРның Д. Шостакович исемендәге дәүләт премиясе лауреаты. Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе. ...

                                               

Borhan Şähidi

Borhan Şähidi - säyäsät häm däwlät eşleklese, tanılğan tatar säyäsätçese. Qazan gubernasında tuğan Qıtay Xalıq Cömhüriäteneñ kürenekle säyäsät eşleklese.

                                               

Фәрит Аги

Бу мәкаләнең латин әлифбасындагы игезәге бар. Фәрит Әмрулла улы Аги – күренекле татар журналисты, "Азатлык" радиосы журналисты 1969-2006, мөдире 1989-2006.

                                               

Гали Акыш

Гали Акыш - күренекле татар журналисты, җәмәгать эшлеклесе, сәясәтче, язучы, Бөтендөнья татар лигасының мактаулы президенты.

                                               

Фәридә Хәмит

Фәридә Вальрос - татар журналисты, Азатлык радиосы хәбәрчесе. Кыз чагында Biçuri, Feride. Кытайда, Харбин шәһәрендә туып үсә. Шәрәфетдин Хәмит Шәрәфи-бай оныкасы. Гомернең зур өлешен Төркиядә уздыра. Биредә ул Фәрит Аги белән җирле татар оешмалар ...

                                               

Әнвәр Галим

Әнвәр Галим, әдәби тәхәллүсе - Мусабай - татар журналисты, Библияне татар теленә тәрҗемә итүчеләрнең берсе. 1938 елда ул Казан педагогика институтын татар теле һәм әдәбияты белгечлеге буенча тәмамлагач, мәктәптә укытучы булып эшли башлый. 1941 ел ...

                                               

Рим Гыйлфанов

Рим Илгизәр улы Гыйлфанов - татар журналисты, публицист, Азатлык радиосы мөдире. 1967 елның 20 сентябрендә Татарстанның Апас районы Ябалак авылында туа. Әтисе - Илгизәр Гыйлфанов 1939 елда туган, Россия һәм Татарстанның атказанган укытучысы, 1977 ...

                                               

Хәйретдин Гөләчйөз

Хәйретдин Мөхәммәт Садыйк улы Гөләчйөз - татар журналисты, Азатлык радиосы хәбәрчесе. 1898 елда Хәйретдин Гөләчйөзнең ата-бабалары Русия империясе хөкүмәте татарларны чукындыру сәясәтен көчәйтеп җибәрү сәбәпле Төркиягә күчеп китәргә мәҗбур булала ...

                                               

Иделия Мөхәммәтҗанова

Иделия Мөхәммәтҗанова - җырчы. Туу көне 28 май 1991 ел. Туган урыны Сембер. Шадрина исемендәге Сембер музыкаль училищесында эстрада джаз вокалы бүлеген тәмамлаган. Башта Иделия дирижерлык бүлегендә укырга керә. "Фортепиано" сыйныфы буенча музыкал ...

                                               

Älimcan İdrisi

İdrisi Älimcan İbrahim ulı, jurnalist, cämäğät häm din eşleklese. 1914-1915. yıllarda Törkiädä "Türk yurdu" "Törek yortı" jurnalı möxärrire. 1915 yıldan Almaníada, 1916-1922. yıllarda ímam, Wünsdorf lageren oyıştıruçılarnıñ berse. 1922-1924 yılla ...

                                               

Закир Кадыйри

Революциядән соң Закир Кадыйри туган илен ташлап китәргә мәҗбүр була. Хатыны Сания Гыйффәт белән, зур тырышлыклар куеп, мөһаҗирләрнең балаларын туган телләреннән аермас өчен, Кытайда татар балалар бакчасы, өч сыйныфлы башлангыч мәктәп ача, шунда ...

Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →