ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 127


                                               

Крестьяннар

Крестьян - авыл хуҗалыгы культуралары һәм авыл хуҗалыгы хайваннарын үрчетү белән шөгыльләнүче кеше. Крестьянның аерылгысыз билгеләре: җирдә эшләү, авылда яшәү, ул тормышның барлык өлкәләрен дә гореф-гадәтләр нигезендә көйли. Фермердан аермалы бул ...

                                               

Ил

Ил - билгеле бер чикләргә ия, дәүләт суверенлыгына ия яки аның буйсынуындагы географик территория. Ил белән дәүләт охшаш сүзләр булсалар да, төрле мәгънәләргә ияләр. Дәүләт - ул билгеле бер территориядәге хакимиятнең сәяси система булып тора. Ә и ...

                                               

Рөкүгъ

Рөкүгъ - намаз шартларының берсе. Намаз укыган, сүрәләрне укыганнан соң, тәкъбир әйтеп, рөкүгъка иелер. Рөкүгъ вакытында: "Сүбхәәнә рабби’йәл-гәзыйм" гарәп. سُبْحَانَ رَبِّيَ الْعَظِيمِ ‎, ягъни "Олуг Раббымны пакь дип беләм" диелә.

                                               

Зәмзәм

Зәмзәм - Мәккә шәһәрендәге әл-Хәрәм мәчете җирлегендә урнашкан "изге" кое. Кәгъбә ташыннан 21 чакрымда урнашкан. Кое тирәнлеге 30 метр чамасы.

                                               

Тәкбир

Тәкбир - Исламда "Алла́һе ә́кбәр" сүзләре белән Аллаһны олылау. Тәкбирнең кулланылышы төрле; ура сүзе кебек, аны еш кына шатлыктан кулланалар. Аерым алганда, ислам сугышчылары тарафыннан сугыш кычкыруы? буларак кулланыла. Шулай ук аны кул чабулар ...

                                               

Госел

Госелләнәм дип ниятләгән кеше түбәндәге тәртип буенча эш йөртер: Иң ахырдан уңнан башлап ике аягын юар. Беләзекләренә кадәр ике кулын юар. Гаурәтләрен пакъләр. Авызын өч мәртәбә чайкар. Тәненең һәрбер җирен янә куллары белән ышкып чыгар. Әүәл баш ...

                                               

Көфер

Көфер яки көферлек – исламга тулысынча яки өлешчә каршылыкны, иманның антиподын билгеләүче ислам термины. Көферлек – бөтен гөнаһларның тамыры, аны кыла торган кеше кәфер дип атала. Көфернең бер төре - ширек. "Көферлек" "Көфер" сүзенең тамыры: "К+ ...

                                               

Ирек (гәҗит, Әстерхан)

Ирек - гәҗит. Әстерхан милли комитеты органы. 1917 елда Әстерхан шәһәрендә татар телендә нәшер ителә. Нәшир – Фатыйх Шәммасов, мөхәррир – Нәҗип Гасрый.

                                               

Метаболизм

Метаболи́зм, яки матдәләр алышынуы - тере организмда тереклекне саклау өчен зарур булган химик реакцияләр җыелмасы. Бу процесслар организмнарга үсәргә һәм үрчергә, үз структураларын саклап калырга һәм тышкы тәэсирләргә җавап кайтарырга ирек бирәл ...

                                               

Олы ермак

Шартлы атама. Борынгы Казан шәһәре территориясендә хәзерге Ирек мәйданыннан башланып Пушкин урамы юнәлешендә сузылган табигый чокырны шулай дип атарга кирәк. Олы ермак кар һәм яңгыр суларын хәзерге Тукай скверында урнашкан күлгә китереп койган. С ...

                                               

Җылысыешлык

Җылысыешлык - термодинамик система температурасы Т үзгәргәндә чыгарылган яки йотылган җылылык микъдары δ Q {\displaystyle \delta Q} ул, кечкенә үзгәреш өчен дифференциаль тигезләмә: C = δ Q d T. {\displaystyle C={\delta Q \over \mathrm {d} T}.} Җ ...

                                               

Пеллеас һәм Мелизанда

Пеллеас һәм Мелисанда - Морис Метерлеңкның таныклы әсәре, биш пәрдәдә. Премьерасы Париждагы Буф-Паризьен театры 1893 елның 17 май көненә туры килә. Әсәрдә чорның һәм баш каһарманнарның әүвәлгерәк язмышлары билгесез.

                                               

Ирекле дәүләт Саксония

Ирекле дәүләт Саксония алман. Freistaat Sachsen - Алмания Федератив Җөмһүриятенең федераль җире, административ берекмә. Халык – 4.046 млн. кеше. Административ үзәге - Дрезден шәһәре.

                                               

Азат Аурупа радиосы/Азатлык радиосы

Бу мәкаләнең латин әлифбасындагы игезәге бар. Азат Аурупа радиосы/Азатлык радиосы ингл. Radio Free Europe/Radio Liberty - Идел-Урал төбәге, Көнчыгыш һәм Көньяк-көнчыгыш Аурупа, Кавказ, Үзәк Азия һәм Якын Көнчыгыш илләренә һәм халыкларына ирекле м ...

                                               

Натрий

Натрий – Менделеевның периодик таблицасының l төп төркемендә, 11нче сан астында урнашкан химик элемент. Натрий селтеле металларга керә, аның атом массасы 22.98977.

                                               

Тәгәрмәч

Тәгәрмәч - ирекле рәвештә яки күчәргә беркетеп әйләнә торган, аның өстенә куелган җисемгә тәгәрәп бару мөмкинлеген бирә торган түгәрәк йөрткеч. Йөк ташуда, төрле механизм һәм корылмаларда киң кулланыла. Уйлап чыгару вакыты билгесез.

                                               

Химик элемент

Кимьяви элемент яки химик элемент - корылма саны бертөрле булган атомнар күплеге. Бигеләмәдән чыгып, химик элементлар Д. И. Менделеевның периодик таблицасында билгеле бер урынны алып торуларын тәртип номерына, исемгә һәм тамгага ия булуын әйтеп б ...

                                               

Гармоник тирбәнүләр

Гармоник тирбәнүләр – аргументтан бәйлелеге синус яки косинус функциясе булган, нинди дә булса берәмлекнең периодик үзгәрү күренеше. Мәсәлән, вакыт үтү белән түбәндәгечә үзгәрүче зурлык, x = A sin ⁡ ω t + φ {\displaystyle x=A\sin\omega t+\varphi} ...

                                               

Гади матдәләр

Гади матдәләр - катлаулы матдәләрдән аермалы буларак, бары тик бер химик элемент атомыннан гына торучы матдәләр. Химик элементларның ирекле хәлдә яшәү формасы булып торалар, яки, башкача әйткәндә, химик яктан башка элементлар белән бәйләнмәгән эл ...

                                               

Күкерт

Күкерт – Менделеевның периодик таблицасының 6нчы төркемендә, 16нчы санында урнашкан химик элемент. Аның атом массасы 32.064. Күкерт сары ватылучан матдә.

                                               

Импульс исәпләве

Импульс исәпләве цифрлы санакта кулланылган периодик көчәнешләрдән яки аналог санакларда кулланылган даими үзгәрүчән көчәнешләрдән аермалы буларак апериодик электрик импульсларны кулланучы цифрлы һәм аналог исәпләүнең гибриды. Импульс агымнары би ...

                                               

Оксидлашу-кайтару реакцияләре

Оксидлашу-кайтару реакцияләре яки Редокс - электроннар яңача бүлү ике атом арасында баручы каршы химик реакцияләре: оксидлаштыручы атом электроннарны ала, ә кайтаргыч атом үз электроннарын бирә. Реакция барышында оксидлашу дәрәҗәсе үзгәрә, берьюл ...

                                               

Чехия һимны

Kde domov můj? - Чехия һимны. 1993 елда рәсми статус ала, 1920 елдан 1993 елга кадәр, федератив дәүләт ирекле һәм низагсыз рәвештә бүленгәнче, Чехословакия һимнының беренче куплеты булып торган. Һимнның рәсми рәвештә кабул ителгән алманча сүзләре ...

                                               

Кшама

Кшама ул түземлек, вакытны ирекле итү һәм хәзер гамәл кылуны аңлатучы Санскрит сүзе. А. А. Макдонелл аны түбәндәгечә билгели: "түземлек, тыелу, хәлгә керү ". Кшама шулай ук бик түземле булуны һәм кичерергә һәм онытырга сәләткә ия булуны күрсәтә. ...

                                               

Дамир Исхаков

Родился 11 декабря 1951 г. пос.Шемордан Сабинского района ТАССР в семье служащих. Учился в Шеморданской средней школе, был председателем сопвета отряда, зам. председателя совета дружины, комсоргом. Много читал, любимые книги детства - фантастика, ...

                                               

Иттифак (гәҗит, 1902)

Иттифак - легаль булмаган гәҗит. 1902-1905 елларда Казан шәһәрендә татар телендә нәшер ителә, барлыгы 6 саны чыга. Мөхәррир – Мәхмүт Садретдин улы Алмаев.

                                               

Söläyman Yosıpov

Söläyman Yosıpov. Cırçı, Tatarstannıñ atqazanğan artistı. Teläçe rayonınıñ Alan awılında tua. 1948 yılda xärbi xezmätkä alınğaç, ul Belarusiä‎ xärbi oqruğınıñ cır häm biü ansamblendä cırlıy başlıy häm bik tiz arada tanılu yawlıy.1950 yılda xärbi ...

                                               

Алмашка! (гәҗит)

Алмашка! - иҗтимагый-сәяси гәҗит. БЛКЯБ ҮКнең Свердловск өлкәсе буенча оештыру бюросы органы. 1932 елның 16 августыннан 1934 елның 15 апреленә кадәр Свердловск шәһәрендә татар телендә нәшер ителә. Мөхәррир - Ибраһим Йосыпов.

                                               

Журнал Казанского общества пчеловодства (журнал)

Журнал Казанского общества пчеловодства - фәнни журнал. Казан умартачылык җәмгыяте органы. 1909-1919 елларда Казан шәһәрендә елга 8-12 тапкыр рус телендә нәшер ителә.

                                               

Знание - сила (журнал)

Знание-сила - фәнни-популяр журнал. Республиканың Запас армиясенең сәяси бүлеге һәм Казан губерна халык мәгарифе органы. 1920 елның 5 февраленнән 1920 елның 14 июленә кадәр Казан шәһәрендә рус телендә нәшер ителә, барлыгы 19 саны чыга.

                                               

Атака (журнал)

Атака - иҗтимагый-сәяси, әдәби-сәнгати журнал. Татар пролетар язучылары ассоөиациясе органы. 1930-1932 елларда Казан шәһәрендә айга 2 тапкыр татар телендә нәшер ителә, барлыгы 20 саны чыга.

                                               

Казанская кооперация (журнал)

Казанская кооперация - айлык журнал. Казан кулланучылар җәмгыятьләре берлеге органы. 1919 елның гыйнварыннан 1920 елның дикәбренә кадәр Казан шәһәрендә рус телендә нәшер ителә, барлыгы 36 саны чыга. Мөхәррир – Константин Харлампович.

                                               

Тамашачы (журнал)

Тамашачы - айлык рәсемле журнал. Татар академия театры органы. 1927-1930 елларда Казан шәһәрендә татар телендә нәшер ителә, 30 га якын саны чыга.

                                               

Барселона (футбол клубы, Барселона)

"Барсело́на" футбол клубы - Барселона шәһәренең спорт оешмасы. Испаниянең Премьер Лигасында уйный. Дөньяның иң көчле, танылган, мәшһүр такымнарның берсе. 1899 елда нигезләнгән, Каталония символына әйләнгән, шуңа күрә Барселона шигаре: "Такымга ка ...

                                               

Уфаның Калинин районы

Калинин районы - Уфа шәһәре районнарының берсе. Район 1956 елда нигезләнгән. Халык саны - 199 211 кеше 2010.

                                               

Чабаксарның Калинин районы

Калинин районы - Чабаксар шәһәре районнарының берсе. Район 1973 елда нигезләнгән. Халык саны - 149 262 кеше 2010.

                                               

Төхфәт Янәби бульвары

Төхфәт Янәби бульвары - Уфаның Калинин районында урнашкан урам. Урам шагыйрь, сәясәтче, җәмәгать эшлеклесе Төхфәт Янәби хөрмәтенә аталган.

                                               

Югары Кама бүлгесе

Югары Кама округы - Урал өлкәсе составындагы административ-территориаль берәмлек. 1923 - 1930 елларда гамәлдә торган. Үзәге Саликам шәһәрендә урнашкан булган.

                                               

(1387) Кама

1935 елның 27 августында Пелагея Шайн тарафыннан Кырым Симеиз обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан "1935 QD" саналган.

                                               

Банкрот (пьеса)

"Банкрот" - Галиәсгар Камал 1911 елда иҗат иткән пьеса, сатирик комедия. Әсәр сәүдә буржуазиясенә, аның яшәү рәвешенә, түбән рухына каршы юнәлдерелгән. Пьесада сәүдәгәр Сираҗетдин Туктагаевның ялган банкротлыкка чыгып, хәйлә юлы белән зур табыш а ...

                                               

Колхоз ударчысы

"Колхоз ударчысы" - Уфа шәһәрендә Башкортстан Мәгариф халык комиссариаты чыгарган гәҗит. Уфада 1931 елның 19 апреленнән чыгып килгән, 56 саны дөнья күргән. Соңгы саны 1933 елның 13 мартында чыккан. Әлеге басманың нәшире ВКП/б/ның Башкортстан өлкә ...

                                               

Мөләммәгъ

Мөләммәгъ - Шәрык шигъриятендә кулланылган жанр. Ике яки берничә телне катнаштырып язылган шигырьләргә карата әйтелә. Кагыйдә буларак, строфаның бер юлы - бер телдә, ә икенче юлы икенче телдә языла. Мөләммәгъләр белән еш кына робагыйлар иҗат ител ...

                                               

Кайлашнатх Махадэв Поты

Кайлашнатх Махадэв Поты ул дөньяның иң биек Шива гыйбадәтханәсе. Ул Индонезиядә, Балида Гаруда Вишну Кенчана Потыннан соң икенче иң биек Һинд дине Илаһы. Ул Катмандудан 20 км да Сангада, Непалның Бхактапур Районы һәм Каврепаланчок Районы чигендә ...

                                               

Даниловка районы

Даниловка районы - Волгоград өлкәсе составына керүче муниципаль район. Административ үзәк - Даниловка шәһәр тибындагы бистәсе.

                                               

Николаевск районы (Волгоград өлкәсе)

Район 1928 елда БҮБК Президиумы карары белән Түбән Идел краеның Камышлы округы эчендә оештырылган. 1934 елдан - Сталинград крае, 1936 елдан - Сталинград өлкәсе составында.

                                               

Ялан районы

Район 1928 елда БҮБК Президиумы карары белән Түбән Идел краеның Камышлы округы эчендә оештырылган. 1934 елдан - Сталинград крае, 1936 елдан - Сталинград өлкәсе составында.

                                               

Шадрин бүлгесе

Шадрин округы - Урал өлкәсе составындагы административ-территориаль берәмлек. 1923 - 1930 елларда гамәлдә торган. Үзәге Шадрин шәһәрендә урнашкан булган.

                                               

Пышма шәһәр бүлгесе

Пышма шәһәр округы - Свердловск өлкәсе составына керүче шәһәр округы. Көнчыгыш идарә округынә керә. Административ үзәк - Пышма шәһәр тибындагы бистәсе.

                                               

Горноуральски шәһәр бүлгесе

Горноуральский шәһәр округы - Свердловск өлкәсе составына керүче шәһәр округы. Таузавод идарә округынә керә. Административ үзәк - Горноуральский шәһәр тибындагы бистәсе.

                                               

Түре шәһәр бүлгесе

Түре шәһәр округы - Свердловск өлкәсе составына керүче шәһәр округы. Көнчыгыш идарә округынә керә. Административ үзәк - Түре шәһәре.